ANKARA (ANKA) - Türkiye'de ticari ve sanayi faaliyetlerin önemli bir göstergesi olan kırsal motorin tüketimi 2010 yılının ilk yarısında geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 6.8 azalarak yaklaşık 5.3 milyon metreküpe geriledi. Petrol Kırsal motorin tüketiminin azalmasında, 10 numara yağ ve benzeri yasa dışı veya vergi kaybı sonucunu doğuran faaliyetler etkili olduğu belirlendi. Petrol Sanayi Derneği'nin (PETDER) Raporu'na göre 10 numara yağ adı altında gerçekleştirilen faaliyetler nedeniyle yıllık vergi kaybı 1 milyar TL'nin üzerine çıktı.
PETDER 2010 yılı Ocak Haziran dönemi Sektör Raporu'nu yayımladı. Buna göre benzinler, motorinler ve LPG otogazın toplamı olarak ifade edilen toplam otomotiv yakıtları tüketimi 2009 yılının aynı dönemine göre değişmeyerek 8.5 milyon ton olarak gerçekleşti. 2010 yılı ilk altı ayında toplam motorin tüketimi (motorin ve kırsal motorin) 2009 yılı aynı dönemine göre yüzde 0.2 artarak yaklaşık 7.5 milyon metreküp olarak gerçekleşti. Türkiye'de ticari ve sınai faaliyetlerin önemli bir göstergesi olan kırsal motorin tüketimi Ocak-Haziran döneminde yüzde 6.8 azalarak yaklaşık 5.3 milyon metreküpe geriledi. Düşük kükürtlü motorin tüketimi ise geçtiğimiz yıllardaki artış eğilimine 2010 başında da devam ederek bir önceki yıla göre yüzde 22.3 artarak 2.2 milyon metreküpe ulaştı.

-ÜRÜNLER ARASINDA ÖTV FARKI SORUN YARATTI-

2010 yılının ilk yarısında resmi ve kayıtlı kırsal motorin tüketiminin, 10 numara yağ ve benzeri yasa dışı veya vergi kaybı sonucunu doğuran faaliyetler nedeni ile önemli ölçüde azaldığı görüldü. 2009 yılında Maliye Bakanlığı'nca bazı akaryakıt ve akaryakıt harici ürünlerde yapılan ÖTV düzenlemesi sonrasında kırsal motorin ve yağlama müstahzarları olarak tanımlanan ürünlerin ÖTV'leri arasındaki farkın daha da açılması ile 10 numara yağ konusu sektörde çok ciddi bir sorun haline döndü. Bu isim altında yapılan faaliyetlerin yıllık 1 milyon ton düzeyini aştığı ve neden olduğu yıllık vergi kaybının ise 1 milyar TL'nin üzerinde olduğu hesaplandı. 2009 yılı baz yağ ve madeni yağ ithalat verilerindeki önemli artışın yanı sıra 2010 yılı ilk yarısında kırsal motorin tüketiminde görülen yaklaşık yüzde 7 gerileme bu tür faaliyetlerdeki büyüklüğün önemli bir göstergesi olarak kabul edildi. Motorin, baz yağ ve müstahzarlar arasındaki ÖTV farklılığı kırsal motorinde; bir litrede 1,461 TL, baz yağ veya müstahzarda; 0,30 TL olduğu belirlendi. Bu tür faaliyetlerin kesin çözümünün, 2008 yılında uygulandığı zamanda da görüldüğü gibi, ancak baz yağ ve müstahzarların ÖTV tutarlarının artırılarak motorin ÖTV'si ile dengelenmesi ile mümkün olduğu vurgulandı.

-BENZİN TÜKETİMİ YÜZDE 8.5 AZALDI-

Toplam benzin tüketimi 2010 yılının ilk yarısında, 2009 yılına göre yüzde 8.5 oranında azalarak yaklaşık 1.3 milyon metreküp oldu. Otogaz LPG tüketiminin 2009 yılı ilk altı ayına göre yaklaşık yüzde 9 oranında artarak 1.15 milyon tonu geçtiği, dökme ve tüplü LPG tüketiminin ise sırasıyla yüzde 7 ve yüzde 15 oranında azaldığı böylece 2010 yılı ilk yarısında toplam LPG tüketiminin yüzde 2 oranında arttığı hesaplandı.

-SİYAH ÜRÜN TÜKETİMİ YÜZDE 59 AZALDI-

2010 yılı Ocak-Haziran döneminde fuel-oil ve kalyak türlerinden oluşan siyah ürün tüketimi, yüzde 59 azalarak yaklaşık 523 bin ton olarak gerçekleşti. Bu azalma altı aylık periyotlar için siyah ürünlerde bugüne kadar görülen en büyük oransal gerileme olarak dikkat çekti.

-YAĞLAMA YAĞLARI TÜKETİMİ YÜZDE 32 ARTTI-

Toplam yağlama yağları tüketiminin veri tabanına katılan şirketlerin sağladığı bilgiler üzerinden yapılan tahminlere göre 2010 yılı ilk beş ayında bir önceki yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde 32 oranında artarak 177 bin ton olarak gerçekleştiği hesaplandı. (Hesaplama, veri derleme sistemine katılan şirketlerin toplam pazar içindeki payının yüzde 65 olduğu öngörüsü üzerinden, veri sağlayan şirketlerin fiilen gerçekleştirdiği toplam yağlama yağları satışları esas alınarak hesaplandı.) 2010 yılı ilk yarısında yağlama yağları tüketiminin, motor yağlarında yüzde 31, dişli ve transmisyon yağlarında yüzde 37, kimyasallarda yüzde 53, endüstriyel yağlarda ise yüzde 32 oranlarında arttığı görüldü.

-DOLAYLI VERGİLER YÜZDE 23 ARTTI-

2010 yılının ilk altı aylık döneminde toplam akaryakıt tüketiminin azalmasına rağmen, 2009 yılında (Temmuz ve Aralık aylarında) yapılan ÖTV artışları nedeniyle, akaryakıt tüketiminden sağlanan dolaylı vergilerin (KDV ve ÖTV) geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 23 oranında artarak 16 milyar TL'ye ulaştığı hesaplandı. LPG tüketiminden elde edilen dolaylı vergiler toplamının ise yüzde 30 oranında artarak 3 milyar TL'ye ulaştığı, böylece akaryakıt ve LPG sektörlerinden sağlanan dolaylı vergi gelirlerinin bir önceki yıla göre yüzde 24.5 artarak 19 milyar TL'ye ulaştığı hesaplandı.

-HAM PETROL FİYATLARI-

2009 yılında varil başına ortalama 62 dolar olan ham petrol fiyatı 2010 yılı Ocak-Haziran döneminde en düşük 67,6 ve en yüksek 86,8 dolar değerlerine ulaştı. Dönem ortalaması 77,5 doları olarak gerçekleşti.

-KIRSAL MOTORİNDE KÜKÜRT İÇEĞİRİN SINIRLANDIRILMASI-

2010 yılı Ocak Haziran döneminde intifa veya kira şerhi ile beş yıldan uzun süreli anlaşma yapılan akaryakıt ve LPG istasyonlarının sözleşme sürelerinin rekabet etmeme yükümlülüğü açısından beş yılı aşamayacağı hakkındaki Rekabet Kurulu Kararı gündemdeki yerini korudu. Sektör oyuncuları karara uyum yönünde çalışmalarını sürdürdü. EPDK Kırsal Motorinde, 1 Ocak 2011 tarihi itibarıyla azami kükürt içeriğinin, AB uygulamalarına paralel olarak, Türkiye'de de 10 ppm ile sınırlandırılmasına yönelik Taslak düzenleme metnini görüşlere açtı. Söz konusu Taslak, Kırsal Motorinde 1000 ppm olan azami kükürt seviyesini 10 ppm'e düşürüyor. Sektör bu düzenlemenin tek tip motorin uygulaması ile sonuçlanması için görüşlerini EPDK'ya iletildi. 2010 yılı Haziran ayında Petrol Piyasası Kanununda değişiklik yapılacağına dair kamuoyuna yansıyan haberler sektörde Kanun değişikliği gerektiren hususlardaki çalışmaları hızlandırdı. Sektör, özellikle Kanun'da‚ Kurumca belirlenen seviyede ulusal marker içermeyen akaryakıt olarak yapılan kaçak petrol tanımlamasında ölçüm hataları ve teknik nedenlerden ortaya çıkan sorunları giderecek şekilde bir düzeltme yapılması taleplerini gündeme getirdi.(ANKA)
(HGS/ÖMR)