BYE - Tirajı günde 56 bin 800 olan sol eğilimli Die Tageszeitung'un 16 Ağustos 2010 tarihli sayısında, Jürgen Gottschlich imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan, İstanbul çıkışlı yazının çevirisi şöyledir:
--Türkiye... Rum-Ortodoks Hristiyanları, Karadeniz'deki Ünlü Sümela Manastırında Yeniden Ayin Düzenliyorlar. Bu, Türk Hükûmetinin Bir İyi Niyet Jestidir--
İstanbullu Patrik I. Bartholomeos tarafından yönetilen ayine, sadece Türkiye'den değil, Yunanistan, Gürcistan ve Rusya'dan binlerce dindar katılmak istedi. Manastırda yeterince yer olmadığı için sadece 500 kişi alınabildi, diğerleri ayini dışarda ekrandan izlemekle yetinmek zorunda kaldı. Türk Kültür Bakanlığı, mayıs ayında Rum-Ortodoks Hristiyan azınlığa, Hristiyanların kutsal günü olan Meryem Ana Yortusunu (göğe yükseliş) gelecekte her yıl 15 Ağustos tarihinde manastırda kutlamaları için izin vermişti.
Sümela Manastırı, Zigana Dağlarında yer alan (eskiden Pontus Dağları) sansasyonel bir yapıttır. Liman kenti Trabzon'un güneyindeki dağın 1200 metre yüksekliğinde tıpkı bir kartal yuvası gibi kayalıklara yapışmış olan manastıra dar patikalardan ulaşılıyor. Bugün bir Millî Park içinde yer alan ve 1972 yılından bu yana bir müze olarak işlev görev manastır, daha öncesinden neredeyse 1500 yıl boyunca Bizans-Ortodoks Kilisesinin baş tacıydı. 5'inci yüzyılda yapılmaya başlanan manastır, 14'üncü yüzyılın sonunda, Bizans Kralı manastırda taç giydiğinde bugünkü hâlini almıştır.
Yunan işgalinin 1920'li yıllarda başarısızlıkla sonuçlanmasından sonra, Karadeniz'deki Pontus Rumları da tıpkı Ege'deki Yunanlar gibi nüfus mübadelesi çerçevesinde ülkeyi terk etmek zorunda kaldılar. Onların yerine Yunanistan, Makedonya ve Girit'ten Müslümanlar geldi. Pontus Rumları geri çekildiğinden beri boş duran ve bir yangın sonucunda tahrip olan manastır, daha geçtiğimiz yıllarda iyi-kötü restore edilmişti.
Dün gerçekleşen ayin, bunu uzun süreden beri bekleyen Ortodoks Kilisesine verilen bir tavizdir. Meryem Ana Yortusu vesilesiyle konuşma yapan I. Bartholomeos, "88 yıl sonra Meryem Ana göz yaşı dökmeye son vermiştir" diye konuştu. Yunan Başbakanı Yorgos Papandreu da televizyonda yaptığı açıklamada, "Bu tarihî bir olaydır ve Türkler ile Yunanlar arasındaki iş birliği zihniyetinin bu vesileyle daha da pekişmesini umut ediyorum" diye konuştu. Patrikhanede de gelecekte manastırda yeniden daha sıkça, en azından her yıl Meryem Ana Yortusu'nda ayin düzenlenebilmesi umut ediliyor. Patriğe göre, manastırda ayine izin verilmesi, Ortodoks Kilisesi ile Türk Devleti arasındaki diğer ihtilafların da yakında çözüleceğine dair bir umut belirtisi. Bu bağlamda özellikle İstanbul önlerinde bulunan, 1972 yılında kapatılan Prenses (Heybeliada) Adası'ndaki ruhban okulunun yeniden açılması önem taşıyor. Eğer Ortodoks Kilisesi Türkiye'de hayatta kalmak istiyorsa acilen yeni din adamları yetiştirmesi gerekiyor.
Dün Sümela Manastırında yapılan ayin, bir ay içinde Türkiye'nin güneydoğusundaki Van Gölü'nde yapılacak bir sonraki, dinî-siyasi bakımdan çok daha önemli olan bir etkinliğin açılışı gibiydi. Burada da Birinci Dünya Savaşı'ndan beri ilk defa, Van Gölü'ndeki bir adada bulunan Ermenilerin millî kutsal kilisesi Akdamar'da yine bir dinî ayin düzenlenecek. Bu etkinliğe katılmak için de Ermenistan ve Ermeni diasporasının yaşadığı ülkelerden binlerce misafir bekleniyor.