TOKYO, 12/08(BYE)--- Tirajı günde 8 milyon 334 bin olan merkez sol eğilimli Asahi Shimbun'un 12 Ağustos 2010 tarihli sayısında, Manabu Kitagawa imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan Tahran çıkışlı haber-yorumun çevirisi şöyledir:
Dünyanın ikinci büyük doğal gaz üreticisi İran, komşu ülke Türkiye'ye doğal gaz ihracatını artırıyor. İran'ın, nükleer programı nedeniyle uluslararası yaptırımların arttığı bir dönemde kendisine belirli oranda anlayış gösteren Türkiye ile ilişkileri güçlendirmeyi hedeflediği ve gelecekte Türkiye üzerinden Batı'ya doğal gaz ihraç etmeyi planladığı söylenebilir. Ancak doğal gaz üretimi de yaptırımlardan etkilendiği için bu planın arzulanan biçimde yürüyüp yürümeyeceği belli değil.
İran, Basra Körfezi'nden Türkiye sınırına kadar uzanan yaklaşık olarak bin 860 kilometrelik boru hattı inşasını sürdürüyor. Hattın 660 kilometrelik bölümünün inşası için Türk enerji firması Som Petrol ile 1.3 milyar dolarlık bir anlaşma yapıldı.
Som Petrol, projenin ileriki sürecinde Türkiye'nin batısındaki Edirne iline kadar uzanacak bin 800 kilometrelik boru hattını da döşeyecek. Projenin 2014 yılında tamamlanmasıyla iki ülke arasındaki boru hattı sayısı ikiye çıkacak. Türkiye'ye hâlihazırda ihraç edilen günlük 30 bin metreküp doğal gaz miktarının da iki katına ulaşması bekleniyor.
İran'ın 2009 yılı itibarıyla doğal gaz ihracat geliri 2.6 milyar dolar. İran Ulusal Gaz şirketi NIGC'nin Başkanı Cevat Oji, yerel medyaya yaptığı açıklamada, bu rakamın 2013 yılında 10.2 milyar dolara ulaşacağının tahmin edildiğini ifade etti. Oji, bu konuda detaylı bilgi vermedi ancak Türkiye'ye doğal gaz ihracının artırılması çalışmalarına başlanmasının planlandığı tahmin ediliyor.
Bu planların arkasında, İran'ın Türkiye ile ilişkilerini güçlendirme düşüncesi bulunuyor. BM Güvenlik Konseyi bu yılın haziran ayında, uranyum zenginleştirme programını sürdüren İran'a ek yaptırım kararı aldı. Temmuzda ABD, İran'a yaptırım uygulanmasını öngören yasal bir düzenlemeye gitti ve AB de özel yaptırım kararı aldı.
Diğer yandan, ılımlı İslami siyasi partinin iktidarda olduğu ve Orta Doğu'nun büyük ülkesi pozisyonunu hedefleyen Türkiye, İran'ın nükleer sorununun diyalogla çözümlenmesinde ısrar etti ve Brezilya'nın da desteğini alarak BM Güvenlik Konseyi yaptırım kararına karşı çıktı. İran ile bağlarını derinleştiren Türkiye'nin, ABD ile İran arasındaki olası müzakerelerde ara buluculuk yapması da beklenebilir.
İran ayrıca ihracat gelirlerini artırmak amacıyla söz konusu boru hattı ile Avrupa piyasasına doğal gaz temin etmeyi düşünüyor. Ulusal gaz şirketi NIGC, İsviçre ile yıllık 1.5 ila 4.5 milyar metreküp hacminde doğal gaz ihracatı anlaşması yapıldığını açıkladı. İran'da, "bu konuda diğer ülkeler de İran'ı görmezden gelemez" görüşü hâkim.
Boru hattının Türkiye'deki güzergâhı, Hazar Denizi doğal gazını Avrupa'ya taşıyacak olan ve 2014 yılında tamamlanması planlanan Nabucco hattıyla aynı. ABD'nin desteği ve AB'nin liderliğinde Nabucco Projesi'ne İran da ilgi göstermiş fakat İran'ın projede yer alma isteği ABD ve AB tarafından reddedilmişti. İran'ın bu nedenle tek başına ve bağımsız olarak Batı ülkelerine doğal gaz ihraç etme arayışına giriştiği görülüyor.
Ancak uluslararası kamuoyunun yaptırımları İran enerji sektörüne darbe vuruyor. Haziranda, İspanyol petrol kuruluşu Repsol YPF, Güney Fars yataklarından çekildiğini açıkladı. Amerikan gazeteleri, Royal Dutch Shell'in de bölgeden çekileceğini duyurdu.