ANKARA, 05/07(BYE)--- İngiliz kanalı-BBC World News -05.07.2010-saat 06.31 -HARDtalk-mülakat-özet:
Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, katıldığı HARDtalk programında Türkiye'nin AB, ABD, İsrail, Arap komşuları, Rusya ve İran ile ilişkileri konusunda soruları cevapladı.
SORU: Türkiye'nin ABD, AB ve NATO ile uzun vadeli ittifaklarından hayal kırıklığına uğradığını söylemek doğru olur mu?
ŞİMŞEK: Hayır. Komşularımızı yeniden keşfettiğimiz doğru. AB konusunda biraz hayal kırıklığı yaşandığı doğru. Sanırım AB, şu anda Türkiye'ye farklı bir noktadan bakmak için gerekli olan stratejik vizyon ve liderlikten yoksun. Çünkü Türkiye Avrupa'ya yük getirmekten ziyade değer katacaktır.
SORU: Yani AB'nin söyledikleri ve yaptıkları Ankara'da hayal kırıklığı yarattı mı?
ŞİMŞEK: Birileri, özellikle bazı çevreler giremeyeceğinizi söylediğinde elbette bir hayal kırıklığı hissi oluşuyor ancak komşularımızla iyileşen ilişkilerimizin bununla bir ilgisi yok. AB'ye bir kulüp olarak girme saplantımız olduğu için girmeye çalışmıyoruz. AB, ülkemizde değişimin motoru olmuştur. Türkiye temel hak ve özgürlükler, demokrasi standartları, daha güçlü kurumların oluşturulması alanlarında çok önemli gelişmeler kaydetmiştir ve bu dönüşümü sürdürmek istiyoruz. Bu, Türk halkı için iyi bir şey.
SORU: Türkiye'de yönetim şu anda AK Partide. AK Parti muhafazakâr, kökleri siyasi İslamcı harekete uzanan bir Parti. Bu anlamda Brüksel ve Washington yerine İslam dünyasına, Orta Doğu'ya eğilim olması normal değil mi?
ŞİMŞEK: Bu kısmen doğru. Bulunduğumuz bölge yıllarca göz ardı edilmiş. Türkiye'nin Batı'ya dönüşü komşularını göz ardı etmesi pahasına olmamalı. Bu yanlış bir bakış açısı.
SORU: Sizce Batılı müttefikler Türkiye'nin komşularından uzak durmasını mı istiyor?
ŞİMŞEK: Bundan pek emin değilim. AK Parti aile ve değerler söz konusu olduğunda muhafazakârdır doğru ama söz konusu ekonomi, uluslararası ilişkiler olduğunda oldukça açıktır. AB katılım müzakerelerinin başlamasını sağlayan reformları gerçekleştiren benim Partimdir.
SORU: Müzakereler başladı ama Kıbrıs gibi önemli konularda süreç çıkmazda.
ŞİMŞEK: Genişleme politikasının kendi içinde sorunları var. Türkiye sıradan bir aday değil. Dolayısıyla anlaşılır şekilde birtakım sorunlar var. Biz hazırız ama Avrupa hazır değil.
SORU: Cumhurbaşkanı Sarkozy'ye ve Şansölye Merkel'e göre Türkiye ne yaparsa yapsın hiçbir zaman tam üye olamayacak.
ŞİMŞEK: Tam üyelik dışında hiçbir anlaşmayı kabul etmeyeceğiz ve Türkiye'nin Avrupa'ya ihtiyacı olduğu kadar Avrupa'nın da Türkiye'ye ihtiyacı vardır. Eninde sonunda Avrupa, gelip Türkiye'den katılmasını isteyecek.
SORU: Siz kendinizden çok emin konuşuyorsunuz Sayın Bakan ama Türkiye, şu anda ticari anlamda Avrupa'ya bağımlı. Yani AB ile ilişkileriniz yolunda gitmezse bu büyük bir sorun yaşayacağınız anlamına geliyor.
ŞİMŞEK: Katılım süreci yavaş, pürüzsüz değil. Bu doğru ama Avrupa'nın da Türkiye'yi dâhil etmekten büyük çıkarı vardır. Bundan zararlı çıkacak olan sadece Türkiye değildir.
SORU: Belki de Avrupa'nın zamanı geçti, siyasi ve ekonomik gerekçelerle Doğu'ya bakmalıyız diye düşünmüyor musunuz?
ŞİMŞEK: Avrupa, birlik ve çeşitlilik demek. Bizim için Avrupa ticaret ve yatırımdan fazlasını ifade ediyor.
SORU: Yani bu değerlerle ilgili?
ŞİMŞEK: Evet değerlerle ilgili.
SORU: O hâlde değerlerden bahsedelim. Türkiye gibi bir ülkenin İsrail'in politikasını değiştirmekte önemli bir oyuncu hâline gelmesi nasıl bir anlam taşıyor? Bu, AB değerlerine uyum sağlamakla ne kadar alakalı? Çünkü AB'nin konumu çok farklı.
ŞİMŞEK: İsrail ile gerçek dostluk tam da Türkiye'nin yaptığı şeyi gerektirir. İsrail'in şu anda uyguladığı politikalar uzun vadeli çıkarına değildir. Çünkü İsrail'e güvenlik ve bölgeye istikrar getirmemektedir.
SORU: Başbakanınız İsrail'i devlet terörüyle suçladığında, İsrail'e karşı protesto gösterilerinde Adolf Hitler posterleri kullanıldığında bu, Avrupa değerleriyle pek uyuşmuyor öyle değil mi?
ŞİMŞEK: İsrail halkıyla bir sorunumuz yok. Ancak İsrail Devleti uluslararası sularda barış eylemcileriyle dolu bir filoya saldırmıştır.
SORU: İsrail Devleti'nden bir özür talep ettiniz, Büyükelçiyi henüz göndermediniz. Bu, daha ne kadar sürecek?
ŞİMŞEK: Türkiye, uzun zamandır İsrail'in dostudur. İsrail Devleti'ni destekliyoruz ama bir Filistin devletiyle beraber. Bu acıların bitmesini, bölgemizin istikrarlı, refah içinde olmasını istiyoruz. Bu herkesin yararına. Bu da gerektiğinde bölgedeki oyunculara sert davranmayı gerektiriyor.
SORU: Peki bu, Sayın Erdoğan'ın Ahmedinejad'ı "dostu" olarak tanımlamasıyla BM oylamasında Türkiye'nin yaptırımlara karşı hayır oyu kullanmasıyla nasıl uyuşuyor?
ŞİMŞEK: Batılı dostlarımız İran'ı masaya oturtmaya çalışıyordu biz de bu adımı attık. Bölgemizde başka savaş istemiyoruz. Nükleer silahsız bir bölge istiyoruz.
SORU: Siz sadece bunun ekonomiyle ilgili olmadığını söylüyorsunuz ama bazı yorumcular Doğu'ya yönelmenin tamamen ekonomik olduğu görüşünde.
ŞİMŞEK: Göreve geldiğimizde Türkiye'nin Arap ülkeleriyle ticaret hacmi çok düşüktü. Şimdi ikiye katlandı. Bölgedeki ekonomik fırsatları değerlendirmekte bir yanlış yok. Elbette ekonomiyle ilgili.
SORU: Savunma Bakanı Gates, Avrupa'nın tutumunun Türkiye'yi Doğu'ya ittiğini söyledi. Washington'daki algılama bu.
ŞİMŞEK: Tekrar belirtmek isterim. Komşularımızı yeniden keşfetmemiz Avrupa emellerimize bir alternatif değil.
SORU: Peki sizce Batı, bu konuda neden endişeli?
ŞİMŞEK: Türkiye'nin aynı fikirde olmamasına alışık değiller. AB üyeliği, öncelikli dış politika hedefimiz olmaya devam etmektedir. Ama Rusya, önemli bir ekonomik ortaktır. İran komşumuzdur. Tüm komşularımızın istikrarlı, demokratik ve müreffeh olmasını isteriz. Bu bizim yararımıza.
SORU: Türkiye'nin de istikrarlı ve demokratik olmasını istiyorsunuz.
ŞİMŞEK: Elbette. Ama mükemmel değiliz.
SORU: Mükemmel olmak bir yana, Ergenekon skandalı devam ediyor. Ordu istikrarı sarsmaya çalışmakla suçlanıyor.
ŞİMŞEK: Türkiye ilk kez demokrasi standartlarını pekiştiriyor. Herkes hesap vermeli.
SORU: Türkiye'nin hangi yöne gittiği net değil. Hükûmet Anayasa değişikliği için eylül ayında referandum istiyor. Şu anda gücün nerede olması gerektiği konusunda Türkiye'de gerçek bir karmaşa var.
ŞİMŞEK: Güç halkta olmalı. Demokrasilerde böyle olmalı. Avrupa ülkelerinin çoğunda hâkimler parlamentolar tarafından seçiliyor. Türkiye'de böyle değil. Yapmaya çalıştığımız değişiklikler bununla ilgili.
SORU: Sizce 10 yıl sonra Türkiye AB kulübünde olacak mı olmayacak mı?
ŞİMŞEK: Olacak, kesinlikle buna inanıyorum.