BEL AĞRISI NEDİR?

Bel ağrısı günümüzün en önemli sağlık problemlerinden biri olarak görülmektedir. Belki hayatı tehdit eden bir hastalık değildir ancak çok fazla insanın başına gelmesi, sorunun toplumsal bir sağlık sorunu haline gelmesini sağlamaktadır.

Gelin bu konunun önemini birkaç rakamla daha belirgin hale getirelim.

-Bir insanın hayatının herhangi bir döneminde bel ağrısı yaşama olasılığı % 80'dir. Bunun anlamı şudur. Siz ya da ailenizden biri mutlaka bu sorunla er ya da geç karşılaşacaktır.

- Yatmak için hastanelere başvurma nedenleri arasında 5. sırada yer alır. Ancak işe gelmeme sebepleri arasında ise Üst Solunum Yolu Hastalıkları dediğimiz Nezle ya da Grip gibi hastalıklardan sonra 2. sırada yer alır. Yani hasta tedavi maliyetleri dışında, iş kaybı maliyetlerini de göz önüne aldığımızda toplumsal maliyeti çok yüksek bir hastalıktır.

Bütün bu olumsuz faktörlere rağmen şunu da belirtmek gerekir ki bel ağrılarının % 80'inin herhangi bir tedavi gereksinimi duymadan birkaç gün ile birkaç hafta içinde kendiliğinden düzeldiğini biliyoruz.

Peki, o zaman hastalar hangi durumlarda endişe duymalıdırlar?

1- Eğer ağrı daha önce olup kendiliğinden düzelmekle beraber sık sık tekrarlama eğiliminde ise

2- Bel ağrısı birdenbire bacağa yayılmış ise

3- Ağrı ile beraber idrar ya da bağırsak sorunları başlamışsa

4- Ağrı ile beraber ateş ya da kilo kaybı gibi bir belirti varsa

5- Ağrı bir travma sonucu yani düşme, kaza vb. bir sebeple başlamışsa

6- Hastanın daha önceden bilinen ve kemiklerini zayıflatabilecek kemik erimesi(Osteoporoz), Multipl Myelom ya da kanser gibi bir rahatsızlığı varsa ya da kortizon gibi kemikleri zayıflattığı bilinen bir ilacı uzun süre kullanmış ise,

biz bunlara Kırmızı Bayrak'lar diyoruz ve bu gibi durumlarda derhal hekime başvurulmalıdır.

Bunun dışındaki diğer tüm ağrılara genel olarak Mekanik Bel Ağrıları adını veriyoruz. Toplum içinde çok bilinen ve korkulan bel fıtığı, bel kayması, disk kayması, kireçlenme, kas tutulması, yel gibi birçok adla adlandırılan durumlar Mekanik Bel Ağrısı grubuna girer.

BEL AĞRISI TANISI NASIL KONMALIDIR?

Akut Ağrı olarak kabul ettiğimiz 1-2 günlük ya da en fazla 2 haftadır devam eden ağrılarda muayene bulguları genellikle yeterlidir. Eğer yukarıda belirtilen Kırmızı Bayraklar'dan biri bulunmuyorsa herhangi bir tetkik yapılmasına dahi gerek yoktur. Ancak Kırmızı Bayraklardan herhangi biri var ise, çeşitli kan testleri(Kan sayımı, CRP ve Sedimantasyon vb.), röntgen incelemeleri ve MR yardımına başvurulabilir.

BEL AĞRISI TEDAVİSİNDE NELER YAPILIR?

Bel ağrısı tedavisinde yapılacaklar konuşulurken genellikle yukarda söz edilen Mekanik Bel Ağrılarının tedavisinden söz edildiğini unutmamak gerekir. Kırmızı Bayraklar saptanması durumunda ise teşhis ve tedavinin çok çeşitli boyutları oluşabilir ki bunlar ancak hekiminizle konuşabileceğiniz ve bilgilenebileceğiniz ölçüde ayrıntılıdır.

Mekanik Bel Ağrılarına gelince, erken dönemde ilk yapılacak tedavi birkaç günü geçmeyecek istirahat yanında eğer gerekli ise ağrı kesici ve kas gevşetici ilaçlar kullanmaktır. 2 haftayı geçen ancak bu tedaviye yanıt alınamayan hastalarda Fizik tedavi, Egzersiz, Masaj, Manipulasyan, Akupunktur gibi tedavilerin yardımına başvurulabilir. Ameliyat bel ağrılarında ancak diğer tüm yöntemlerin yetersiz kaldığı durumlarda ya da daha önce söz edilen Kırmızı Bayraklar'ın varlığında bir tedavi seçeneği olarak gündeme gelmelidir. Bel ağrılarının ancak % 2 ile 4'ünün ameliyat olması gerektiğini kalan % 96-98'inin ameliyatsız tedavi edilebildiğini unutmamak gerekir.

BEL AĞRISINDAN KORUNMANIN YOLLARI NELERDİR?

Bel ağrısı gibi çok sık görülen bir hastalık söz konusu olunca ondan korunmanın önemini çok iyi kavramak gerektiği açıktır. Bu konuda yapılan tüm araştırmalar aynı sonuca işaret etmektedir. Düzenli yapılan Egzersiz ve ağrıya yol açabileceğini düşündüğümüz çeşitli faktörlerin hastanın hayatından uzaklaştırılması yani yaşam tarzı değişiklikleri bel ağrısından korunmanın temel noktalarıdır. Ayrıca sigarayı bırakmak, Düzgün oturma, yatma ve ağır kaldırma davranışlarını yerleştirmenin de önemi büyüktür.

BEL AĞRISI KONUSUNDA YANLIŞ İNANIŞLAR

1- Çok şiddetli ağrım var. Mutlaka çok önemli bir şeyim olmalı.

Hayır. Çok şiddetli bir bel tutulması yaşayıp sonra iki gün içinde hiçbir şeyiniz yokmuş gibi normal hayata dönmeniz çok büyük bir olasılıktır. Ancak 2-3 gün istirahat ve biraz ağrı kesici ve kas gevşeticiye rağmen ağrınız düzelmiyorsa, o zaman endişelenmeniz gerekir.

2- Bel ağrısı sıklıkla Bel Fıtığı nedeniyle ortaya çıkar ve ameliyat olmazsam felç olabilirim.

Hayır, bu konuda endişelenmeniz yersiz. Bel ağrılarının çok büyük bir kısmı disk dediğimiz bel kıkırdaklarından kaynaklanmaz. Ayrıca hiç bel ağrısı yaşamayan insanlarda dahi bel fıtığı bulunabildiğini ve bundan hastanın haberi dahi olmayabildiğini sıklıkla görüyoruz.

Bel fıtıklarının ''ameliyat olunmazsa felç kalma riskinin olduğu''  cümlesi ise, yanlış bir cümle değildir ancak, bunu hastaya söylerken, bunun ne kadar düşük bir olasılık olduğunu da belirtmek kaydıyla.

3- Bel fıtığım var. Mutlaka ameliyat olmalıyım.

Hayır. Bel fıtıklarının ancak % 5'inin ameliyat olması gerektiğini, kalan kısmının ise ameliyatsız tedavi edilebildiğini biliyoruz.

4-Bel ağrım şimdiden bu kadar kötüyse ileri yaşlarımı düşünemiyorum.

Bu konuda endişe duymanız yersiz çünkü bel ağrılarının çok büyük kısmı 30-55 yaş arası olur ve sonraki yaşlarda bu sıklık azalır.

5- Bel ağrımın sebebini anlamak için mutlaka MR çekilmesi gerekli.

 Hayır. Bel ağrılarının %80 inden fazlası kendiliğinden yada biraz istirahat ve ilaç tedavisi ile düzelebilir. Ancak uzamış ve Daha önce sözünü ettiğimiz Kırmızı Bayraklar'ın bulunduğu durumlarda MR istenmelidir.

6- Bel ağrısı varsa mutlaka yatarak istirahat gerekir.

Hayır. Ancak çok şiddetli ağrı durumlarında ve sadece birkaç gün istirahat önerilebilir ancak esas hedef hastanın mümkün olduğunca erken işe ya da normal günlük hayatına dönebilmesidir.

7- Bel ağrısı için korse kullanmak gerekli ve faydalıdır.

Hayır. Ancak çok şiddetli ağrılarda ve birkaç günü aşmayan korse kullanımını öneriyoruz ve bunu yaparken de kaslarının zayıflamasını engellemek için olabildiğince erken egzersizlere başlayıp korse kullanımını azaltmaya çalışıyoruz.

8- Bel ağrımı hiçbir doktor anlamadı ancak gittiğim çıkıkçı belimi çekti ve düzeldim yada belime alabalık sardı ve düzeldim.

Hekimin temel görevi hastanın sıkıntılarını çözerken bir yandan da hastaya zarar vermemektir. Bu gibi tedavi edicilere başvuran hastaların bir kısmının iyi edildiği aşikârdır. Zaten bu ağrıların önemli bir kısmının kendiliğinden dahi düzeldiğini biliyoruz. Ama röntgen okuyamadığı için arada bir bel tümörünü fark etmeyip hastayı kısa süreli bir iyileşme ile oyalayan ya da yılda birkaç hastanın sakat kalmasına yol açan kişileri de çok iyi biliyoruz.

Dr. Bülent Neymen

Universal Hastaneler Grubu 

Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı