Modern tıp ve ilaç endüstrisindeki gelişmelere paralel olarak uzun yıllar boyu sentetik ilaçların tedavideki yeri ve gücü, bitkilerle hazırlanan halk ilaçlarının önemini azaltmışsa da, son yıllarda doğal yaşama dönüş akımı ile yeniden bitkiler ve “nutrasötikler” olarak bilinen bitkisel ürünlerin kullanımı modern tıp ile yarışır derecede artmaya başlamıştır. Bu durum her derde deva olarak görülen bitki ve bitkisel ürünlerin bilinçsiz ve yanlış kullanımlarına bağlı olarak ortaya çıkan sorunları da beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla, hekimlerin tıbbi bitki ve bitkisel ürünler konusunda bilgi edinmesi zorunlu olmuştur.  Eczanelerdeki ilaçların genellikle tek etken madde  içermelerine karşın, bitkilerin birden fazla etken madde taşımaları nedeniyle, bitki-ilaç etkileşimlerinin,  insan sağlığı açısından ilaç-ilaç etkileşmelerine göre sorun yaratma olasılığı daha yüksektir.

             Ciddi bitki-ilaç etkileşimleri pek sık görülmese de, hastaların hekimlerini alternatif tedavilerden yararlanıp yararlanmadığı konusunda bilgilendirmemesi ve çoğu kez hekimlerin potansiyel riskli bitkiler ve bitkisel ürünler hakkında yeterli bilgiye sahip olmaması nedeniyle tedavide çeşitli zorluklar ile karşılaşılabilmektedir.  Geçen yazımda en sık karşılaşılan sorunları en sık kullanılan ilaç gruplarında anlatmaya başlamıştım.  Ağrı kesicilerin bitkisel ürünlerle olan etkileşmeleriyle yazı dizimize devam ediyoruz:

 AĞRI KESİCİLER

Nonsteroidal antienflamatuvar yani yangıda kullanılan ilaçlar, ağrı, ateş, enflamasyon tedavisinde kullanılırlar. Bu gruba dahil olan ilaçlar;

• Aspirin
• Diklofenak potasyum
• İbuprofen
• Etodolak
• Magnezyum salisilat vb.

Ağrı Kesicilerin Etkileştiği Bitki ve Mineraller

Arjinin

Arjinin; süt ürünlerini, kümes hayvanlarını ve balığı içine alan pek çok gıdada bulunan bir aminoasittir.   Arjinin, midede asit seviyesini yükselten bir hormon olan gastrin hormonunun salıverilmesini uyardığı yani mide asitliğini artırdığı gösterilmiştir.  Fazla asit mideyi rahatsız edeceğinden, arjinin, mide üzerine etkileri olan ASPİRİN benzeri ilaçları alan hastalar için zararlı olabilir. Doktor önermedikçe arjininle birlikte mideye dokunan ağrı kesiciler alınmamalı.

Garlic (Allium sativum, sarımsak)

Ginkgo (Ginkgo biloba, Japon eriği)

            Sarımsak, lezzet verici kullanımlarının yanısıra halk arasında kolesterolü düşürmek için de kullanılmaktadır. Sarımsağın olası yan etkilerinden biri kanama eğilimini artırmasıdır. Bu yüzden tıbbi gözetim altında olmadan sarımsak ve aspirin  benzeri ağrı kesiciler  birlikte alınmamalıdır.

            Japon eriği, diğer pek çok kullanımlarının yanında Alzheimer ve yaşa bağlı hafıza kaybının tedavisinde kullanımı vardır. Yapılan bir çalışmada bu bitkininle birlikte alınmasının kanama sorunlarında artışa neden olabileceği gösterilmiştir.  Tıbbi gözetim olmadan birlikte kullanılmamalıdırlar.

  St. John’s Wort (Hypericum perforatum, sarı kantaron)

 Dong Quai (Angelica sinensis)

            St. John’s Wort bitkisi, halk arasında, hafiften orta dereceye kadar olan depresyonun tedavisinde kullanılır. Dong Quai bitkisi ise, kadınlarda âdet düzensizliklerinde yararlıdır. Ancak, bu bitkiler kullanıldıklarında “fotosensitizasyon” olarak bilinen güneş ışığına duyarlılığı artırır. Diğer bir deyişle, korunmasız olarak güneş ışığına çıkıldığında deride yara, güneş yanığı  ve lekelenmelere yol açabilirler. Bu nedenle,  bu bitkiler, ışığa duyarlılığı artıran Aspirin benzeri ağrı kesicilerle birlikte alınırlarsa risk daha fazla artacaktır. Eğer bu bitkilerden biri bu tip ilaçlarla birlikte alınacaksa, gün ışığından koruyucu bir kıyafet giymek iyi bir fikir olabilir.

 E Vitamini

            E Vitamini, Aspirinin kanı sulandırıcı etkisini artırır. Yapılan bir çalışmada Aspirinin, az miktarda da olsa E Vitamini (günlük 50mg) ile birlikte alınması durumunda gözle görülür şekilde kanama riskini artırdığı gösterilmiştir. Birlikte kullanılmalarından kaçınılmalıdır.  

 Cayenne (Capsicum annuum veya C. frutescens, acı biber)

            Capsicum annuum ve diğer acı biberler gıdalara lezzet katmak amacıyla  kullanılırlar. İçeriğinde bulunan kapsaisin isimli etken maddenin mideyi koruyucu etkisi olduğu düşünülmektedir. Uzun yıllar boyu insanlar baharatlı gıdaların mide ülserine neden olduklarını düşünmüşlerdir. Oysa, elde edilen veriler kapsaisin içeren biberlerin gerçekte mideyi Aspirin ve benzeri ilaçların neden olduğu ülsere karşı koruduğunu göstermektedir. Acı biberin bu koruyucu etkisinin, kapsaisin maddesinin mide kan akım hızını artırmasından olduğu düşünülmektedir. Ancak, fazla miktarda  acı biber tüketiminin mide üzerindeki zararlı etkileri olabileceği düşünülerek, Aspirin, alkol ve asitli gıdaların acı biberle birlikte kullanılmamasında fayda vardır.

 Licorice (Glycyrrhiza glabra, meyan kökü)

            Antik çağlardan bu yana hem gıda hem de tadavi amaçlı olan bir bitkidir. Yapılan araştırmalar meyan kökünün Aspirin ve benzeri ilaçlarla oluşan mide hasarına karşı koruyucu olduğunu göstermektedir.

 C Vitamini

Deneysel çalışmalarda, Aspirinin idrarla atılan C Vitamini miktarının artmasına  neden olduğu gösterilmiştir. Bu durum, dokularda da C Vitamini kaybına neden olacaktır. Ayrıca, C Vitamini eksikliği romatoid artriti olan hastalarda da görülmektedir. Bunun nedeni büyük olasılıkla bu hastaların tedavide uzun süreli Aspirin kullanmalarıdır. Eğer düzenli olarak Aspirin alınıyorsa C Vitamini desteği alınması önerilir.

Sağlıcakla kalın.