Önce, dille ilgili genel bilgiler vererek başlıyor yazar, sonra Dil Zekânızı geliştirmek için kullanabileceğiniz teknikler, akademik bir çalışmanın ötesine geçiyor ve herkesin anlayabileceği bir kolaylıkla sunuluyor okuyucuya.

Her bölüm için Anahtar sözcüklerle okuyacağımız bölümde nelere dikkat edeceğimizi fark ediyoruz. İpucu bölümü ile o bölümle ilgili pratik yaklaşımlarla donanıyorsunuz.

Her bölümde o konuyla ilgili bir resim, bir söz, bir öykü, bir anekdot, özel olarak hazırlanmış tablolar anlatılan teknikleri desteklerken; esere canlı, hoş, tatlı bir okuma havası katıyor.

Teknik bir eser olmasına rağmen çok akıcı; yorulmuyor, sıkılmıyorsunuz. Hatta eğleniyorsunuz.

Kendinize sorular soruyor, uygulamalar yapıyorsunuz. En sonunda da size özel hazırlanmış [LQ] Dil Zekâsı Kartlarıyla iletişim becerilerinizi oyun oynayarak geliştiriyorsunuz

M. Abdullah Yılmaz'ın Dil Zekası kitabından bir bölüm

Hepimiz hayatımızda bir kere de olsa aşağıdaki olumsuz davranış­lardan biriyle en az bir kez karşılaşmışızdır:

• Küfreden, • Böbürlenen, •Tehdit eden, •Cesaret kıran, •Bağırıp çağıran, •Yalan söyleyen, •Münakaşa eden, •Dedikodu yapan, •Cinsiyet ayrımcılığı yapan, • Başkalarını suçlayıp duran, •Kaba ve düşüncesizce davranan, • Başkalarını yönlendirmeye çalışan, •Yaşla ilgili küçümseyici laflar eden, • Kendine açındıran, * İnsanları küçük düşüren, • Dalkavukluk yapan, * Durmadan şikâyet eden, • Durmadan abartan, " Durmadan olumsuzluklan dile getiren, • Başkalarını yargılayan, • Aşını derecede kusur bulan ve eleştiren, •Öfkeli sözler söyleyen, 'Bilmediği halde biliyormuş gibi davranan, Kendisinin üstün olduğunu kanıtla maya çalışan • Çirkin sözler sarf eden, insanlarla karşılaşmayanımız var mıdır acaba?

Şimdi bunun bazıla­rını siz de yapıyorsunuz desem, üzerine alınan kaç kişi çıkar bilemem?

Önerim kendinizi bir gözden geçirin, çevrenizde samimiyetine inan­dığınız dostlarınıza bir sorun. Peki, olumsuz yaklaşımlar karşısında ge­liştireceğimiz yöntem nedir? Nasıl bir yol izlemeliyiz ki, hem olumsuz yaklaşımlardan kendimizi uzak tutalım hem de olumsuz bir yaklaşım karşısında darbe almadan veya en az darbeyle kurtulmak yanında ya­pıcı bir yaklaşım da ortaya koyabilelim?

Eleştiriye aslında adil dövüş demek geldi içimden ama dövüş keli­mesi olumsuz şeyler hatırlattığı için kullanmak istemedim. Eleştiri sözcüğüne de aslında toplumumuzda genellikle olumsuzlukları ifade eden bir anlam yüklenmiş. Onun için de sözcüğün başına olumlu, ya­pıcı gibi gereksiz bir sıfat koyma ihtiyacı duyarız.

Eleştiride maksimum bir performans sergilemek istiyorsanız aşağıdaki yaklaşımlardan uzak durmalısınız.

• Çatışma çok kötü bir şeydir. Mümkün olduğunca kaçınmak zo­rundayız. Birbirimizden aynı şeyleri bekleyip aynı fikirde olmaya özen göstermeliyiz.

• Benim ihtiyaçlarım senin ihtiyaçlarından daha mantıklı. Sadece benim ihtiyaçlarım önemli, senin isteklerin önemsiz ve aptalca.

• Ben haklıyım, sen haksızsın. Ben iyiyim, sen kötüsün.

• Yalnızca bir kişi haklıdır. İkimizden biri istediği şeyi elde edebi­lir, öteki kaybetmeye mahkûmdur. Kazanan birileri varsa kaybeden bi­rileri de vardır. Kazananın ben olduğumdan emin olmalıyım.

Eleştiride dikkat etmemiz gerekenleri de hatırlatmak isterim:

• Kötü zamanlama, haklı olduğumuzu düşündüğümüz zamanlarda bile bizi hüsrana uğratır.

• Eleştireceğimiz davranış olmalı, kişiyi suçlamak, ne yaparsak yapalım olumsuz tepkilerle karşılaşmamıza neden olur.

• Eleştiride, gereksiz konulardan uzak durmaya özen göstermek gerekir.

• Bazı duygularımızı öfkeyle örtbas etmeye çalışmak, savunma mekanizmasının harekete geçmesi için yeterli bir nedendir.

• İmkânsız isteklerden uzak durmak gerekir.

• Tehditler ve kafa tutmalar hiçbir işe yaramaz, karşımızdaki kişi­yi öfkelendirir.

• Ortalığı kızıştırmaya çalışmak da öyledir, Bir olumsuzluk yaşan­dığında ortalığı kızıştırmaya çalışan insanlarla da karşılaşabiliriz. On­lara karşı da dikkatli olmak gerekir.

Çatışmanın kaçınılmaz olduğu durumlarda her iki tarafın da ge­reksinimlerinin önemli olduğu unutulmamalı ve her iki tarafın da ka­zanabileceği vurgulanmalı. Çatışma savaşa döndüğünde savaş o kadar kötü bir şeydir ki savaşı kazanan da kaybeden de yoktur.

Eleştiride yapıcı olmak istiyorsak:

• Uygun bir zaman belirleyelim.

• Sorunu hem kendi zihninizde hem de muhatabınızın zihninde iyice belirecek şekilde izah edelim.

• Eleştiri sırasında konuyu dallandırıp budaklandırmaya gerek y°k, bir konu üzerinde duralım.

• Bütün duygularınızı, muhatabınızın anlayacağı bir şekilde ifade edelim.

• Değişiklik önermek, muhatabınızın yumuşamasına ve durumu ferklı yönlerden değerlendirmesine yardımcı olacaktır.

• Ortaya koyduğunuz önerilerin sonuçlarını, muhatabınızın çot net bir şekilde görmesini sağlayalım.

• Herhangi bir kızışmaya engel olalım. Mola verebilir, konum değiştirebiliriz.

• Eleştiri sonrası bir sonuca varalım, illa da söylediklerinizi kabul ettirmek anlamında değil tabii ki. Karşı öneride bulunabiliriz, ertele­yebiliriz...

İpucu:

Eleştiri sırasında muhatabınızın inançlarına veya kimliğine saldırıda bulunmak ya da muhatabınızın böyle düşünmesine neden olabilecek herhangi bir üslup sergilemek yapabileceğiniz en büyük hatadır.

Genel anlamda eleştiride yapıcı olma üzerinde durduk. Eleştiriyi yapıcı kılmak için eleştirimizi ya da eleştirmeni yeniden çerçeveleme­miz gerekebilir. Eleştiriyi olumsuz bir tarafa kanalize eden temel unsu­run kişinin inançlarına ya da kimliğine saldırmak olduğunu ya da ki­şinin böyle bir anlam çıkarabilme ihtimalinin olduğunu unutmamak gerekir.

Eleştiride olumlu niyet kadar, bu olumlu niyetinizi karşınızdakine olumlu bir şekilde sunmak da önemlidir. Sonuç olarak şunu söyleyebiliriz: Eleştiriyi sorun çerçevesinden istenen sonuç çerçevesine çeke­bilmek için kullanacağımız sözcüklerin, kuracağımız cümlelerin kişi­nin olumlu düşüncelerini su yüzüne çıkaracak sözcükler/cümleler ol­masına dikkat etmeliyiz. Herhangi bir alış-verişte "Çok pahalı." ifade­si yerine, maliyetini nasıl karşılayacağımız sorulabilir. Ortaya konulan bir önerinin "zaman kaybı" olduğunu söylemek yerine kaynakların mantıklı bir şekilde nasıl kullanılacağı dile getirilebilir. Dikkatinizi çekti mi bilmem ama eleştiride cümleyi soru haline getirmek çok işi­mize yarayacaktır. Sorular içinde de "nasıl" sorusu muhatabımızın olumlu yönde fikir geliştirmesine büyük yardımda bulunacaktır.

Sorular: Eleştiri yaparken yapıcı olabiliyor muyum? Bugüne kadar ekşürinin kurallarına uygun hareket etmiş miyim? Hayatımda yapıcı eleştiri için neler eksik kalmış, bunları nasıl tamamlayabilirim? Eleştiril­diğimde pasif ya da saldırgan bir kişilik sergiliyor muyum, hoşgörülü davranabiliyor muyum?

Uygulama: Şimdiye kadar eleştirmek istediğiniz bir kişi ve davranışını tespit edin. Eleştirinin kurallarına uygun bir şekilde ortaya koyacağınız diyaloğu muhatabınızın söyleyeceklerini de tahmin ederek kaleme alın. Sonra bunu uygulayın. Uyguladıktan sonra pratik ile kağıt üzerinde yazılı olanları karşılaştırın. Eleştirinizi tekrar gözden geçirin.

Eleştiride olmaması gerekenler ve alternatiflerini gösterdik, "nasıl" sorusunun nasıl kullanıldığına dikkat edelim.

Eleştiride olmaması gerekenler

•Öneriniz çok yüzeysel. Bu proje çok pahalıya mal olur. •Başarısızlık korkunu yenmen gerekir.

•İşi bu şekilde yapmanız sadece bir zaman kaybı.

Alternatif Yaklaşımlar

•Önerinizin, sürekli ve derinle­mesine bir gelişimi ortaya koyaca­ğından NASIL emin olabilirsiniz?

•Bu projenin maliyetini NASIL karşılayabiliriz?

•Başarılı olma isteğini NASIL harekete geçirebilirsin? Kaynaklarımızın akıllıca kulla­nılmasını öneriyorum.

HABER 7

Kitapla ilgili teknik bilgiler ve internet üzerinden sipariş şartlarını görmek için bu linki kullanabilirsiniz...