ROMA, 16/08(BYE)--- Tirajı günde 352 bin olan ekonomi ağırlıklı il Sole 24 Ore gazetesinin 15 Ağustos 2010 tarihli sayısında, Riccardo Sorrentino imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan haberin geniş özet çevirisi şöyledir:
--On Yıllık Plan, Yüzde 1 Oranında Bütçe Açığı ve Yüzde 30 Oranında Borç Öngörüyor. Ancak Türkiye, Daha Düşük İddialı Avrupa Kriterlerini de Uygulamaya Alabilir--
Eğilim gerçekten çok güçlü. Bu yıl zaten tasarruflar çok fazla oldu. Eylülde yapılacak anayasa referandumu muallakta ve bir yıl sonra seçime gidilecek. 2011 için hazırlanan on yıllık vergi planına bir istisna yapılması, Türk hükûmetinde yer alan pek çok bakana kesinlikle yerinde bir tercih gibi geliyor.
Yine her zamanki hikâye: Başka her türlü değerlendirmeye üstün gelen seçim oyunu. Ancak Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün vergi planına uyumun 2012'de başlayacağını televizyon ekranlarından ilan ettiği zaman, bugün -haklı veya haksız olarak- kamu borçları konusuna aşırı hassas olan uluslararası yatırımcılar kesin ve net bir mesaj gönderdi: Zamanı değil. Maliye Bakanı Mehmet Şimşek'e, cuma günü, manevranın erdemlerini vurgulamaktan (ancak parlamentonun iradesine başvurarak) başka yapacak bir şey kalmadı.
Bu durumda 12 Eylül referandumu daha da önemli hâle geliyor. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, 1980 darbesine dayanan Anayasa'yı değiştirmek istiyor ancak muhalefet, yargıya getirilecek sınırlamalara itiraz ediyor. Yapılan anketler "hayır"ın az miktarda üstünlüğüne işaret ediyor.
Hükûmetin uğrayacağı bir yenilgi, mali disiplini gevşetme eğilimini daha da güçlü hâle getirerek piyasaları daha da asabileştirebilir. Ama aynı zamanda hükûmet içinnden bir alternatif ortaya çıkıyor gibi görünüyor: Hedeflerin küçültülmesi. Hâli hazırdaki plan, bütçe açığının yıllık yüzde 5 oranında büyümeyle on yıl zarfında GSYİH'nin yüzde 1'i oranına (2009'da yüzde 5,5 oranındaydı), kamu borcunun da yüzde 30'a inmesini öngörüyor. Şimdi üzerinde çalışılan olasılık ise Maastricht kriterlerini uygulamak: Bütçe açığı için yüzde 3, borç için yüzde 60.
O hâlde Ergün'ün verdiği beyanatlar, tepkileri değerlendirmek için duyurulan bir ön haber olarak kabul edilebilir mi? Zor. Piyasaların tepkisi açık oldu ama sanki tüm yatırımcılar söz konusu edileni gerçekten anlamamış gibi beklenmedik şekilde zayıf bir tepki verdi: Yabancıların hüküm sürdüğü borsa ve Türk lirası düşüş gösterdi, getiriler hafif şekilde yükseldi ve kredi notu kurumları alarma geçti.
Gelişmekte olan ülkelerin başına sıklıkla geldiği gibi pek çok yatırımcı mesajını gecikmeli ve o noktada aceleci şekilde verebilir. Bazıları en azından sözleriyle bunu hemen yapıyor: Morgan Stanley'den Tevfik Aksoy, "Türkiye'den gelen yeni haberler gerçekten çok cesaret kırıcı, özellikle de vergi politikasına yüksek oranda küresel hassasiyet gösterilen bir ortamda" diyerek şimdiden uyarıyor.