ATİNA, 13/08(BYE)--- Tirajı günde 42.807 olan Kathimerini gazetesinin 13 Ağustos 2010 tarihli sayısında, İoannis Grigoriadis imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yayımlanan yorumun çevirisi şöyledir:
Türk makamlarının, 15 Ağustos'ta Pontus Helenizminin Maçka'daki sembol anıtı Sümela Manastırı'nda ayin yapılmasına izin vermesi, tarihî önem taşıyan bir karardı. 1923 yılında ilk kez manastırın kilisesinde Ekümenik Patrik Bartholomeos tarafından bir ayin yapılacak. Bu girişimin yegâne girişim olmaması da ayrıca ilginçtir. Buna benzer bir karar, eylül ayında Ermeni kültürünün en önemli anıtlarında biri olan Van Gölü'ndeki Akdamar Adası'nda ayinin yapılması yönünde de alındı. Daha öncelerde de Ekümenik Patriğe Küçük Asya'nın harap olmuş başka kiliselerinde de ayin yapması için izin verilmişti. Fakat söz konusu iki anıtın taşıdığı sembolik önem, Türkiye'nin girişimine çok büyük boyutlar kazandırıyor.
Tabii bu kararların alınmasının bir nedeni de ekonomiktir. Gerek Pontus, gerekse Doğu Türkiye, turistik açıdan en az gelişmiş bölgelerdir ve Yunanistan'dan, Ermenistan'dan ve başka ülkelerden binlerce ziyaretçinin söz konusu bölgelere gelmesi döviz demektir. Ancak bu teşvik onlarca yıldan beri vardı ve böyle bir karar alınmamıştı. Türk makamlarından izin almadan ayin yapılması girişimi nedeniyle geçen yıl meydana gelen olayları unutmamak gerekir. Azınlık haklarının korunmasına yönelik önlemlerin verilen sözlere göre yine de eksik olduğu bu aşamada izin kararının alınmasında, Erdoğan hükûmetinin ileriye adımlar atıldığını gösterme çabası rol oynadı.
Bu jest Erdoğan hükûmeti için siyasi riskler de taşıyor. 12 Eylül referandumu öncesinde aniden meydana gelecek herhangi bir olaydan kolayca siyasi düzeyde yararlanılabilir. Pontus'ta ve Doğu Türkiye'de aşırı milliyetçilik çok yoğun. Birkaç günlüğüne de olsa binlerce Yunanlının ve Ermeni'nin oralarda bulunması Türk aşırı milliyetçilerinin hoşuna hiç gitmeyecek. Ermeni gazeteci Hrant Dink'i 2007 yılında öldüren Samsunlu bir gençti. Trabzon'daki Katolik Papaz Andrea Sandoro ise 2006 yılında bir çocuk tarafından öldürüldü. Aşırı milliyetçi Türklerin ayinlerin yapılmasını engellemek amacıyla olaylar yaratması ve aşırı tutum yanlısı Yunanlıların ve Ermenilerin etkinliklerin dinî karakterini istismar etmesi, kaçınılması gereken bir tehlike.
Sümela ve Akdamar'a yönelik çifte girişimin başarısı, Türk tarafının daha da "cesur" girişimlerine, aşamalı bir şekilde Türkiye'nin en azından bazı Yunan ve Ermeni mülteci dernekleriyle ilişkilerini düzene sokmasına, Türk toplumunun ülkenin Hristiyan mirasının ve Ekümenik Patrikhanenin önemini zamanla anlamasına yol açabilir. Türk makamlarının, Sümela'da ayinin düzenlenmesinde Ekümenik Patrikhane ile iş birliği de önemsiz bir gelişme değil.
Son olarak, Yunanistan'ın çeşitli yerlerine serpilmiş İslam anıtlarının kullanımı konusunun, farklı bir bakış açısıyla ele alınmasında yarar var.