ANKARA, 12/07(BYE)--- Rus haber ajansı Regnum'un 12 Temmuz 2010 tarihli internet sayfasında, Çingiz Veliyev imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yer alan Rusça yazının özet çevirisi şöyledir:
Yakın geçmişte Bakü'de, Suriye ile Azerbaycan arasında, iki ülkenin farklı ekonomik alanlardaki iş birliği konularının masaya yatırıldığı bir zirve düzenlendi. Suriye heyetine bizzat Devlet Başkanı Beşar Esad başkanlık etti. En çok tartışılan konulardan biri, Bakü ile Şam'ın enerji alanındaki iş birliğiydi. Suriye, Bakü'den gaz alma isteğini ifade etti ve Bakü, Suriye'nin bu isteğini prensipte kabul etti. Zirve'de tartışılan konu, Suriye ve Ürdün'e 25 yıl boyunca 1,2 milyar metreküplük doğal gaz satışıydı.
Satışlarda somut adımlar atılması için henüz erken. İlk önce, en azından iki işin yapılması gerekir. İlki, Türkiye ile Suriye'yi bağlayan ve Türkiye'nin Mısır'dan gaz alırken kullandığı doğal gaz boru hattının yeniden yapılandırılması hususundaki teknik iş. Yukarıda belirtilen doğal gaz boru hattının ters çalışma düzenine alınmasından ibaret olan yeniden yapılandırması oldukça basit bir iş ve büyük maddi yatırımlar gerektirmiyor. Türkiye'den siyasi onayın alınması gibi çok daha karmaşık başka bir mesele var. Ayrıca Türkiye ile organizasyona ilişkin ve hukuki nitelikteki konuların konuşulması, Azerbaycan gazının Türkiye toprakları üzerinden nakli meselesinin de çözülmesi gerekiyor.
İlk bakışta masum gözüken bu Azeri gazının satılması ricası, bariz bir şekilde İsrail'e yöneliktir. İsrail, son zamanlarda gazı Mısır'dan alıyor. Buna rağmen, Kahire'nin elinde İsrail'e baskı uygulayacak bir manivela neredeyse yok. Boru hattı, kardeş ülkeler Suriye, Ürdün, Türkiye'ye ile İsrail topraklarından geçerek uzandığından Mısır'ın "gaz vanalarını kapatma" imkânı yok. Eğer Türkiye, Azeri gazının adı geçen Arap ülkelerine transitine onay verirse İsrail, Mısır gazına mecbur hâle gelecek. Kahire'nin bu durumdan siyasi kazançlar elde etmeye çalışacağını şimdiden söylemek zor olmaz. Ancak sadece Mısır değil, oyuna, son zamanlarda İsrail ile ilişkilerini bozan Ankara da dâhil olabilir.
Azerbaycan'ın, Rusya ve İran gibi ülkelere doğal gaz satar duruma gelmesi kriz sayesinde mümkün oldu. Azerbaycan'ın kendi doğal gaz tüketimini yılda 10,7 milyar metreküpten 8,9 milyar metreküpe düşürmesi, ayrıca Türkiye'ye yılda 1 milyar metreküp daha az satmaya başlaması gibi sebeplerden dolayı ihracat amacıyla kullanılabilecek doğal gazı elde etti. Bunun sonucunda Rusya'ya sattığı doğal gaz miktarını yarım milyardan bir milyar metreküpe kadar çıkaran Azerbaycan, İran'a yapılan doğal gaz satışını iki milyar metreküpe yükseltti. Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev'in kurduğu "petrol stratejisinin" Aliyev'i haklı çıkarmadığı açık. Şimdi ise İlham Aliyev, aynı siyasi sorunu çözmek için bu sefer doğal gaz kozunu kullanmaya çalışıyor. İhracat için büyük miktarda doğal gazı bulunmayan Azerbaycan, daha fazla Avrupa ülkesini kucaklamaya çalışıyor. Bakü bu şekilde Karabağ sorununun çözümü konusunda AB ülkeleri arasında daha fazla müttefik kazanmaya çalışıyor. Aksi takdirde, Azerbaycan'ın Şahdeniz Projesi'nin ikinci aşamasındaki bütün doğal gazı Rusya'ya veya İran'a satmayı reddetmesini açıklamak zor. Üstelik Rusya ve İran, böyle bir seçeneği uzun vadeli kontrat bazında önermişti.
Azeri heyetlerinin üyeleri farklı zirvelerde konuştukları zaman, doğal gazın çıkarılması ile ilgili rakamları, petrolün çıkarıldığı miktarı anlatan rakamlarla birlikte sunuyorlar. Üstelik petrol çıkaran tarafın bu miktarın ne kadarını kendi ihtiyaçları için aldığı belirtilmedikçe Avrupa'dan gelen saf komiserler duygulanıyor. Şunu vurgulamak gerekli: Azerbaycan'da çıkarılan doğal gaz miktarındaki artış, sadece ve sadece çıkarılan petrolün miktarındaki artış sayesinde oluyor. Sadece doğal gaz yatağına gelince Azerbaycan'da bir tek Şahdeniz var. Ancak bunun ikinci aşaması için uzun vadeli kontratlar önceden olmadığı gibi hâlâ yok.