İSTANBUL, 10/08(REUTERS)(BYE)--- Daren Butler bildiriyor:
Türk hükûmetinin, Yüksek Askerî Şûra'nın bir sonraki genelkurmay başkanı olarak aday gösterdiği kişiyi reddetmesi, sivil liderlerin ordu üst kademesindeki değişiklikleri hiç incelemeden altına imza attığı günleri akla getirdi.
Başbakan Tayyip Erdoğan'ın Orgeneral Işık Koşaner'in Silahlı Kuvvetlerin Genelkurmay Başkanı olmasına itirazı yoktu, ancak Erdoğan itibarlı Birinci Ordu komutanı Hasan Iğsız'ın kuvvet komutanlığına getirilmesini istemedi.
Geçen hafta bir savcı Iğsız'ı, AK Parti ve İslamcı örgütleri halkın gözünden düşürmeye yönelik bir internet kampanyasıyla ilgili soruşturmada ifade vermeye davet etti.
Yüksek Askerî Şûra'da yaşanan gergin günlerin ardından Başbakanın başkanlığını yürüttüğü, generaller ve amirallerden kurulu Şûra, seçeneklerini değiştirdi. Kendisine yönelik herhangi bir suçlama olmamasına rağmen Iğsız seçenekler arasından çıkarıldı ve Erdoğan memnun edildi.
1960-1980 yılları arasında üç darbe yaşamış ve askerî baskının 1997 yılında İslami yönelimli bir hükûmetin istifasına neden olduğunu gören bir ülkede sivil gözetim iddiası, Türkiye'nin demokratik değerleri için iyiye işaret ediyor.
Today's Zaman gazetesi köşe yazarı Lale Kemal, "Türk siyasi otoritesi, ordunun yavaş yavaş kışlasına geri dönmesini ve asıl görevi olan ülkenin savunmasını sağlamak için önemli bir adım attı" şeklinde yazıyor.
Ancak bazı analistler Erdoğan'ın AK Partisinin kendi gücünü pekiştirmek kadar demokrasi hevesiyle de hareket edip etmediğini sorguluyorlar.
Ordu, Müslüman Türkiye'de kendisini laikliğin muhafızı olarak görüyor ancak Avrupa Birliği'ne üyelik girişimi çerçevesinde yapılan reformlar ordunun gücünü sınırladı.
AK Parti demokrasiyi ve mahkemeleri kullanarak Iğsız gibi generalleri olmaları gereken yerlere koymaya başladı.
İstanbul'dan savunma konusunda analist Gareth Jenkins, "Bu tip yargı müdahalelerindeki sorun, bunların AK Parti için reform değil intikam olduğu izlenimi vermesidir. 30 yıldır ilk defa hükûmetin hoşlanmadığı birini engellediğini görüyoruz. Bir sonraki aşama, hoşlandıkları kişileri atamak olacak ve durum çok tehlikeli bir hâl alacak" dedi.
--Hâkimler Hakkında Daha Fazla Söz Sahibi Olmaya Çalışmak--
Söz konusu durum AK Partinin, üst düzey yargı mensupları konusunda izlediği yolla paralellik içeriyor.
Erdoğan, daha fazla demokratikleşmeye ihtiyaç duyulduğuna atıfta bulunarak, hâkimlerin göreve getirilme şeklinin değiştirilmesi ve ordu mensuplarının sivil mahkemelerde yargılanmaları için anayasa reformu yapılması çağrısında bulundu.
Söz konusu değişiklikleri parlamento yoluyla elde edemeyen hükûmet, paket hakkında referandum yapılması önerisini sundu.
Eğer hükûmet 12 Eylülde yapılacak referandumu kazanırsa cumhurbaşkanının Anayasa Mahkemesi üyeleri üzerinde daha fazla söz söyleme hakkı bulunacak.
Eleştirmenler bunun yargının bağımsızlığına zarar vereceğini söylüyor.
Ancak analistler Türkiye demokrasisindeki kutuplaşmanın çok daha derin olduğunu belirtiyor.
AK Partinin uzun dönem hedefinin Türkiye'nin laikliğini geriletmek olduğu yönünde endişeler mevcut.
Ordu ile yaşanan gerginliğin düzeyi ve askeriyenin güneydoğudaki Kürt ayrılıkçı ayaklanmaya karşı verdiği mücadeleye ilişkin moral bozukluğu göz önünde bulundurulduğunda Erdoğan, geçen hafta yüksek rütbeli subaylarla oynadığı sert oyunda bir şans elde etti.
Avrasya Grubu uzmanı Wolfango Piccoli konuyla ilgili şöyle diyor: "Burada hükûmet açısından ortaya çıkan risk; ordunun çekirdek kadrosunu kışkırtması ve daha da yabancılaştırmasıdır."
Kemal, orduyu tam anlamıyla kontrol altına alabilmek için daha fazla reform yapılması gerektiğini söylüyor. Şu anda parlamentoda beklemekte olan bir kanun taslağı, ordu harcamalarının Sayıştay tarafından denetlenmesinin önünü açabilecek.
Olası reform yapılabilecek diğer alanlar arasında askerî müfredat bulunuyor.
Ancak bu zaman alıcı ve uzlaşma gerektiren bir konu.