ANKARA, 09/07(BYE)--- İsviçre'de yayımlanan Schaffhauser Nachrichten gazetesinin 8 Haziran 2010 tarihli internet sayfasında, Thomas Seibert imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yer alan İstanbul çıkışlı haberin çevirisi şöyledir:
--Türk Hükûmetnin Gerçekleştirmeyi Düşündüğü Anayasa Reformu Artık Halk oylaması Aşamasında. Ancak Muhalefet Anayasa Reformunu Mahkeme Yoluyla Engellemeye Çalıştı. Sonunda Anayasa Mahkemesi Kararını Açıkladı--
Türkiye Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan'ın siyaset ve yargıdaki rakiplerinin, -1982'den günümüze en kapsamlı- anayasa değişikliği girişimini engelleme gayretleri başarısızlıkla sonuçlandı. Anayasa Mahkemesi reform paketinde yer alan maddelerin çoğunu uygun buldu. Nihai karar ise 12 Eylül’de halk oylamasında verilecek. Bu anlamda Erdoğan, gelenekçi Kemalist seçkinlerin devlet mekanizması içerisindeki güçlerini alt etme yolundaki –ki bu arada onlar da İslamcı bir iktidar oluşumundan tedirginlik duymaktadırlar- hedefine bir adım daha yaklaşmış oldu. Yaşanan kavga ve çekişmenin gölgesinde kalan noktalardan biri de reform paketinde yer alan hususların birçoğunun Türkiye'ye AB yolunda oldukça güçlü bir katkı sağlayacağıdır.
Çoğunluğunu Erdoğan karşıtı üyelerin oluşturduğu Anayasa Mahkemesi geçmiş dönemlerde birçok hükûmet projesini -rutin bir biçimde- sudan bahanelerle durdurdu. Askerlerin imza attığı 1982 Anayasası'nın değiştirilmesi gerektiği konusunda geniş bir mutabakat ortamı sağlanmış olsa da hâkimlerin bir kez daha itiraz etmesi beklentisi var. Bu beklentinin altında ise Erdoğan'ın Anayasa reformunun, birçok farklı değişiklikle birlikte, yargının yeniden yapılandırmasını da içeriyor olması ve bu durumun -muhalefetin bakış açısına göre- yargıyı, yürütmenin boyunduruğu altına alma girişimi olarak değerlendirilmesi yatıyor.
--İtiraza Açık Nokta Yok Gibi--
Açıkçası, Erdoğan'ın iktidardaki AK Partisinin Meclisten çoğunluk oyuyla geçirdiği reform paketi, Anayasa Mahkemesindeki şüphecilere itiraz edilecek fazla nokta bırakmadı. Hâkimler kısmi iptalle sadece Anayasa Mahkemesi ve HSYK'ye üye seçiminde yüksek yargının seçim prensibini belirleyen maddelere itiraz ettiler. Radikal gazetesi, kararı, "Mahkemeden Cerrahi Müdahale" başlığıyla manşetine taşıdı ve kesin ama dar kapsamlı olarak niteledi. Bunun nedeni ise yargının en önemli kurumlarıyla ilgili hususlara -Anayasa Mahkemesine üye seçiminin Meclis tarafından yapılması gibi- dokunulmamış olmasıdır. Muhalefetin, reform paketinin tamamının iptal edilmesi yönünde açtığı dava ise kabul edilmedi. Netice itibarıyla Erdoğan, -eğer seçmen halk oylamasında "evet" yönünde oy kullanırsa- yargı ile ilgili reform planlarının büyük bir kısmını hayata geçirebilecek. Kararla ilgili tepkiler ise fazla hararetli olmadı. Erdoğan cephesi, ufak tefek itirazlara rağmen hâlinden memnundu. Hükûmet Sözcüsü Cemil Çicek, kararı, "fevkalade olumlu" bulduğunu söyledi. Kendilerini, Cumhuriyet'in kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'ün mirasının koruyucusu olarak gören Kemalistlerin cephesi ise aksine başkaldırma hâlindeydi. Kemalistler, Türkiye'nin gelenekçi seçkinleri olarak Erdoğan öncülüğünde yükselen Anadolulu dindar orta sınıfı kendi güç dengeleri açısından bir tehlike olarak görüyor. Sekiz yıla yaklaşan AK Parti iktidarı döneminde, Kemalistlerin son kalelerinden biri olarak ayakta kalan yargı da şimdi yeni reform paketiyle sarsılıyor âdeta. Yargıçlar ve Savcılar Birliği (YARSAV) gibi Kemalist örgütler, Anayasa Mahkemesi hâkimlerinin reform paketinin tamamını iptal etmemesi konusundaki derin hayal kırıklılıklarını ifade ettiler.
--Sandıkta Başarı Muhtemel--
Karar, halk oylaması için bariz cepheleşmelere yol açtı: Erdoğan ve AK Partisi, Türklerden 12 Eylül’de "evet" demelerini isteyecek, Kemalistlerin CHP'si ise seçmenlerinden pakete "hayır" demelerini bekliyor. Anketlere göre AK Parti bir çoğunluk elde edebilir. Bunun nedeni ise reform paketinin tartışmalı yargı reformundan daha fazlasını içermesi. Paket, çocuk, kadın ve engelli haklarının artırılmasını, Anayasa Mahkemesine bireysel başvuru hakkı sağlanmasını, bilgilerin korunmasını ve sivillerin asker üzerindeki denetiminin artırılmasını öngörüyor. Birçok Türk için ise 1980 darbesini gerçekleştirenlerin yargılanmasını engelleyen durumun ortadan kalkması en önemli konu. Reform paketi kabul edilecek olursa 80 darbesinin mimarı eski cumhurbaşkanlarından emekli Orgeneral Kenan Evren ve diğer darbeciler, binlerce insanın ölümüne neden olmak ve işkenceden geçirilmeleri suçlamasıyla mahkemeye çıkarılabilecekler. Referandum tarihi 12 Eylül 1980 darbesinin 30'uncu yıl dönümüne tesadüf ediyor ve bu da darbecilerle ödeşme yolunda ilave bir anlam kazanıyor. Bu bile paketin büyük miktarda "evet" oyu garantilemesinde başlı başına yeterli görünüyor.