ANKARA (ANKA) - Referandum, TBMM Araştırma Merkezinin de üzerinde çalıştığı araştırma konularından biri oldu. "Bir Doğrudan Demokrasi Aracı Olarak Referandum" araştırmasında; referandum uygulama örnekleri, referandum tarihi, Türkiye, ABD, Avrupa uygulama örnekleri kıyaslanarak yer aldı. Meclis'in, "Bir Doğrudan Demokrasi Aracı Olacak Referandum" kitabında; referandum demokrasi temellerine dayanarak anlatıldı. Kitapta, doğrudan demokrasi, doğrudan demokrasi araçları, doğrudan demokrasinin tarihi, Türkiye ve dünya referandumlarının tarihi çeşitleri, referandumun gelişimi ve uygulamalarına yer verildi.
TBMM'nin, çıkardığı "referandum" kitabında Türkiye ve dünyada referandum örnekleri uygulamaları ve tarihçesine geniş yer verildi. Doğrudan demokrasinin konularından biri olan Referandum, TBMM Araştırma Merkezinin de üzerinde çalıştığı bir konu oldu. Araştırma Merkezi Müdürü Doç. Dr. Ahmet Yıldız'ın koordinatörlüğünde müdür yardımcısı Ercan Durdular, uzmanlar Mehmet Solak ve Hüdai Şencan tarafından "Bir Doğrudan Demokrasi Aracı Olacak Referandum" kitabı yayımlandı.
-49 YIL SONRA ALTINCI REFERANDUM-
Türkiye, ilk referandumdan 49 yıl sonra altıncı referandumu, 12 Eylül 2010'da yapacak. Sandık başına gidecek halk, TBMM tarafından kabul edilen, Cumhurbaşkanı tarafından onanan ve Anayasa Mahkemesi tarafından iki ayrı maddesinin bazı bölümleri iptal edilen 26 maddelik Anayasa değişikliğini oylayacak. Bu konuda TBMM Araştırma Merkezi 218 sayfalık referandum kitabında referandumun Türkiye'de gelişmediğine yer verdi.
Türkiye, ABD ve Avrupa örneklerinden hareketle referandum konusunun irdelendiği kitabın birinci bölümünde referandumun tarihçesi incelenirken, uygulamanın tarihçesi de örneklerle anlatılıyor. Eski Yunan Site Devletleri, İsviçre ve ABD'ye ilişkin doğrudan demokrasi uygulamalarının tarihçesinin anlatıldığı bölümün ardından, referandum kavramının tarihçesi ve kavramsal derinliği inceleniyor. Referandum çeşitleri üzerinde durulan bu bölümün ardından üçüncü bölümde de Türkiye'deki referandum çalışmaları anlatılıyor.
Referandumun anayasal boyutunun ele alındığı kitapta, sürecin nasıl işlediği de anlatılıyor. Üçüncü bölümde ayrıca referandum uygulamalarına ilişkin Avrupa ülkelerinden de örnekler sunuluyor.
-HALK GİRİŞİMİ-
Kitapta, referandum "halk girişimi-teşebbüs" olarak anlatılırken, "seçmenlerin yasama faaliyetlerine aktif olarak katılmasını sağlayan bir araçtır" vurgusu yapılıyor.
Dünya reform çeşitleri ve uygulamaları, "hükümetlerce başlatılan referandumlar, bölünmeyi engelleyen referandumlar, yasama referandumları, siyaseten zorunlu meşruluk referandumları, bağlayıcı ve danışma referandumları..." kitapta bu başlıklar adı altında nasıl ve hangi ülkelerde kullanıldığı tarihi ile birlikte anlatıldı.
-TÜRKİYE'DE REFERANDUM-
Referandumun Türkiye tarihi kitapta geniş yer buldu. Türkiye'de şimdiye kadar beş referandum yapıldı. Cumhuriyet tarihindeki ilk referandum uygulaması, 27 Mayıs 1960 müdehalebinden sonra oluşturulan kurucu Meclis tarafından hazırlanan Anayasa için 9 temmiz 1961'de yapıldı. İkinci referandum ise 1980 askeri müdahalesinin ardından hazırlanan 1982 Anayasası için 7 Kasım 1982'de gerçekleşti. 1982 Anayasası'nın geçici 4. maddesi ile getirilen on ve beş yıllık siyasal yasakların kalkıp kalkmaması konusunda 6 Eylül 1987'de yapılan üçüncü referandum oldu.
Dördüncüsü'nün yapıldığı Anayasa'nın 127. maddesindeki yerel seçimlerin bir yıl erkene alınıp alınmaması konusunda 25 Eylül 1988'de yapılan referandum oldu.
Beşinci referandumun yapıldığı 21 Ekim 2007'de Anayasa değişikliği ile Cumhurbaşkanı'nın halk tarafından seçilmesi ile oldu. Türkiye'de altıncı referandum 12 Eylül 2010'da gerçekleşecek.
Referandumda nasıl oy kullanılacağının da anlatıldığı kitapta kimlerin oy kullanmayacağına ilişkin bilgiler de yer aldı.
-REFERANDUM ORANLARI-
Türkiye'de bugüne kadar yapılan referandum oranlarına da yer verilirken, 12 Eylül 2010'da yapılacak 26 maddelik Anayasa değişikliğinin yasama süreci ve Anyasa Mahkemesi sürecine de yer verildi. Maddelerin tek tek anlatıldığı kitapta, CHP'nin Anayasa Mahkemesi'ne başvurusu gerekçesi ile birlikte anlatıldı.(ANKA)
(BK/ÖMR)