Bilindiği üzere, TESEV Demokratikleşme Programı, Aralık 2008’de “Kürt Sorununun Çözümüne Dair bir Yol Haritası: Bölgeden Hükümete Öneriler” başlıklı bir rapor yayımlamıştı. Yayımlanmasının ardından önemli tartışmalara yol açmış olan Rapor’a, hâlâ pek çok çalışmada atıfta bulunulmaktadır. Bunun en önemli nedeni ise, Rapor’un farklı sosyal, siyasal ve felsefi düşünceler taşıyan, hayatın değişik alanlarından yana ciddi birikim ve deneyim sahibi insanların öncelikli ve önemli gördükleri hususlarla ileri sürdükleri talepleri, herhangi bir sansüre tabi tutmaksızın aktarıyor olmasıydı.
TESEV Demokratikleşme Programı, sözü edilen raporu, ülkenin geri kalan bölgelerinde tartışmaya açtı. Bu amaçla İzmir’de, Mersin’de, Trabzon’da ve Ankara’da, o illerden ve civar kentlerden katılımcıların iştirakiyle yuvarlak masa toplantıları düzenledi. Söz konusu toplantılar, genel olarak üç oturum halinde gerçekleştirildi. Birinci oturumda, katılımcıların Kürt sorununa ve açılım sürecine ilişkin genel değerlendirmeleri alındı, ikinci oturumda ise katılımcılar, TESEV’in “Kürt Sorununun Çözümüne Dair bir Yol Haritası: Bölgeden Hükümete Öneriler” raporuna yönelik görüş ve eleştirilerini paylaştılar. Üçüncü ve son oturumda ise, özellikle toplantının yapıldığı bölgede yaşayan Kürtlerin karşılaştıkları özel sorunlar ve toplumun geri kalan kısmıyla ilişkileri ele alındı. TESEV Demokratikleşme Programı bu toplantılardaki tartışmaları sistematik biçimde derleyen yeni raporunu Temmuz ayında Türkçe ve İngilizce olarak yayımlayacaktır.
Bu yeni raporun hazırlanması ve yayımlanmasında gözetilen temel amaç, sorunun birinci derecede muhatabı olan Kürtlerin seslerinin, Türkiye genelinde nasıl algılandığına, hangi taleplerinin makul karşılandığını, buna karşılık hangi istemlerinin kabul edilemez olarak değerlendirildiğini olabildiğince doğru bir biçimde derleyebilmek, Kürtler dışındaki kesimlerin de seslerini duyurmalarına aracılık etmektir.
Raporda, katılımcıların görüş ve değerlendirmeleri içerik ve yaklaşımları açısından kendi içlerinde gruplandırılarak üç bölüm halinde değerlendirilmektedir. Birinci bölümde, Kürt sorunuyla ilgili genel değerlendirmeler tartışılmaktadır. Kürt sorunu dendiğinde katılımcılar ne anlamaktadırlar? Bu sorunu nasıl tanımlamakta, farklı adlandırmalar etrafında neler düşünmektedirler? Bu ve benzeri soruların yanı sıra, katılımcıların, geçtiğimiz yıl uzun süre siyasi gündemin ilk sırasını işgal eden “Açılım” konusundaki düşünceleri ele alınmaktadır. İkinci bölümde, temel olarak katılımcıların “Kürt Sorununun Çözümüne Dair bir Yol Haritası: Bölgeden Hükümete Öneriler” başlıklı TESEV Raporu üzerindeki değerlendirmeleri tartışılmaktadır. Söz konusu raporda derlenmiş olan taleplerin hangilerinin karşılanması zorunlu görülmekte, hangi istemler kabul edilebilir ya da makul bulunmakta ve buna karşılık, hangi talepler radikal ve kabul edilemez olarak görülmektedir? Tüm bu ve benzeri sorular etrafında katılımcıların görüşleri, kaygıları ve beklentileri, yine Rapor’daki başlıklar esas alınarak tasnif edilip tartışılmaktadır. Üçüncü bölümde, biraz daha yerel/bölgesel deneyimler ve sorunlar üzerinde durulmaktadır. Bu bağlamda, Doğu ve Güneydoğu bölgelerimizin dışındaki yerlerde yaşayan Kürtlerin ne gibi sorunları bulunmaktadır? Yurt içinde göç etmiş Kürtler ne gibi sorunlar yaşamaktadırlar ve birlikte yaşadıkları insanlar, Kürtlerden kaynaklanan ne tür sorunlardan yakınmaktadırlar? Özetle, bu kentlerde ya da bölgelerde ikamet eden insanlardaki Kürt, Kürt sorunu, Kürtlerin sorunları, Kürtler yüzünden çıkan sorunlar etrafındaki algı ve değerlendirmeleri irdelenmeye çalışılmaktadır. Dördüncü bölümde bu toplantılarda dile getirilen çözüm önerileri ele alınmaktadır. Beşinci bölümde, Ankara toplantısı değerlendirilmekte ve nihayet son bölümde de genel bir değerlendirme yapılarak politika önerilerinde bulunulmaktadır.
Tuba Kalçık