ANKARA, 19/07(BYE)--- Lübnan'da İngilizce yayımlanan The Daily Star gazetesinin 19 Temmuz 2010 tarihli internet sayfasında, Liam Hardy imzasıyla ve yukarıdaki başlık altında yer alan yorumun geniş özet çevirisi şöyledir:
Türkiye, İsrail'in Gazze'ye yardım taşıyan Türk gemisine yaptığı, dokuz kişinin ölümüyle sonuçlanan saldırının ardından son haftalarda uluslararası platformda yeniden değerlendiriliyor. Türkiye ile Brezilya'nın aracılık yaptığı İran anlaşması ise Türkiye'nin BM Güvenlik Konseyinde İran'ın nükleer programına karşı kabul edilen yaptırımlara "ret" oyu vereceğinin habercisiydi.
Bu olaylar basında ülkenin Batı'dan Doğu'ya "eksen değiştirdiği" yorumlarının yer almasına neden olurken Washington'dan Ankara'ya ortamı alevlendirdi. Ancak "eksen değişikliği" tartışmasının merkezindeki gündem maddesi olan ve Türk toplumu üzerinde derin ve uzun süreli bir etki yaratacak anayasa reformu bu son olayların gölgesinde kaldı.
Türk siyasetçileri ve halk dikkatlerini yeniden anayasa reformuna toplamalı. Türkiye'nin askeri yönetim tarafından hazırlanan anayasasının kusurlu olduğu, din ve ifade özgürlüğünü kısıtlayan maddeler içerdiğinde çoğu kişi hemfikir. Avrupa Birliği Türkiye'nin üyelik sürecinin gereği olarak anayasa reformu yapılmasını istemiş, Başmüzakereci Egemen Bağış'ın da aralarında bulunduğu üst düzey birçok Türk yetkilisi bu gereksinimi dile getirmişlerdi.
Anayasa değişiklik paketi hazırlanıp sunuldu, 12 Eylül'de de referandumda oylanacak. Ancak muhalefet partisi CHP'nin açtığı bir dava sonucunda Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilme olasılığıyla karşı karşıya kaldı.
Bir kesim reform paketiyle temel hak ve özgürlük konuları ve askeri mahkemelerin yetkileriyle ilgili olumlu adımlar atılacağını savunuyor. Bir diğer kesim ise değişikliklerin Türkiye'nin ihtiyacı olan gerçek demokratik değişimi getirecek kadar etkili olmadığını öne sürüyor.
Herşeye burnunu sokan bir yabancı olarak değerlendirilme riskini göze alıyor ve ülkem ABD'nin tarihini anlatan kitaplara bakarak bu konuyla ilgili nasıl bir entelektüel tartışma yaratılabileceğine dair bazı görüşlerimi belirtmek istiyorum. ABD Anayasası onaylanmadan önce aydınlar 1787 ve 88'de, yeni yönetim sisteminin gerekçelerini ve felsefesini özetleyen, bir kısmı da önerilen maddelere karşı olan 85 makale sundular. Bu sürecin sonunda belki mükemmel bir Anayasa çıkmadı ama ilk on maddesinde hak ve özgürlükleri net bir biçimde tanımlayan, hükümetin yasama, yürütme ve yargı organları arasındaki güçler dengesini açıkça ortaya koyan, dünya tarihinin en eski ve istikrarlı anayasası yazılmış oldu.
Amerika'nın sömürgeci dönemi ile modern Türkiye'nin içinde bulunduğu şartlar çok farklı olsa da Türk milletvekilleri ve aydınları Amerika'nın bu başarılı deneyimini örnek alma yolunu seçebilir. Olası hatalardan ise anayasa reformunu ülke gündeminin en büyük önceliği haline getirerek korunabilirler.
Türk halkı bundan yıllar sonra bugüne bakıp toplumsal yapının ve yönetim sistemlerinin ne kadar geliştiğini görecek ve liderlerinin neyi yanlış, neyi doğru yaptıklarını değerlendirebileceklerdir.
Türkiye'nin siyasi sistemi için dayanıklı ve demokratik bir yapı oluşturmak isteyenler anayasa reformu konusunda son derece sağduyulu davranmalı ve bu reformu ülkenin en önemli gündem maddesi haline getirmelidirler. Demokratik kurumların memnun edici şekilde işleyişiyle ülke, anayasa değişikliklerinin sağlayacağı özgürlük ve refah ortamını pekiştirebilir ve yıllardır süregelen "Batılı-Doğulu" kavgasına bir son verebilir.