Popüler Kullanıcılar

EYT'nin emekli edilmesinin gerçek maliyeti ne kadar?

Dünyanın hemen her ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de sosyal güvenlik sistemi ve vatandaşların bundan yararlanma derecesi ve katlanılan maliyetler önemli tartışma konuları arasındadır.

Türkiye’de bu konuda önemli değişikliklerden biri 1999 yılında çıkarılan 4447 sayılı kanunla yapılmıştır. Bu düzenleme ile getirilen yeniliklerden birisi de emekli olma yaşının artırılması olmuştur. Düzenlemeden önce emekli olabilmek için sadece iki koşul vardı: çalışma süresi ve prim gün sayısı. Kadınlar için 20 erkekler için 25 yıl sigortalı olma koşulu yanında 5000 gün prim ödenmesi emekli olmak için yeterli idi.

#EYT

Şu an tartışma konusu olan yasa değişikliği ile birlikte ise bu koşullara ek olarak bir de yaş sınırı getirildi. Düzenleme öyle yapılmıştı ki yaş sınırı sadece kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren işe başlayanlara değil, çalışma hayatına daha önceden girmiş olanlara da uygulanmaya başlandı. Mevcut çalışanlar için getirilen bu sınırlama ile birlikte artık emekli olabilmek için kadınlar 40 ila 58, erkeklerde ise 60’a varan ve kademeli olarak gerçekleşen yaş sınırlaması uygulamaya girdi. Bu sınırlamanın yanı sıra prim gün sayısı da 7000 güne çıkarıldı. Böylelikle emekli olmak için prim ödemek yetersiz hale gelmiş, aynı zamanda da belli yaşa ulaşmış olmak zorunlu hale geldi.

Bu düzenleme ile birlikte haklarının ihlal edildiğini düşünen ve yaş kriteri nedeniyle emekli olamayanlar bu haklarının iade edilmesi ve yaş sınırının kaldırılması için örgütlü bir mücadeleye girişti. Bugün ülkede “Emeklilikte Yaşa Takılanlar” adı ile mücadelelerini sürdüren bu grup taleplerini siyasi partilerin gündemine aldırmayı başarmıştı.

Ancak Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan bu konuda AK Parti grup toplantısında yaptığı açıklamada, böyle bir düzenlemenin SGK üzerine 10 yılda toplam 750 milyar liralık bir ek yük getireceğini bu nedenle bunun kabul edilmesinin mümkün olmadığını söylemiştir.

Emeklilikte yaşa takılanların sayısı nedir?
Bu konuda net bir veri kamuoyu ile paylaşılmış değildir. Cumhurbaşkanı Erdoğan açıklamasında sayının, 1 milyonu kamu çalışanları olmak üzere, toplam 6.3 milyon olduğunu belirtilmekle birlikte, bu imkândan yararlanarak hemen emekli olabileceklerin sayısını 1.3 milyon olarak beyan etmiştir. Oranlayarak hesaplayınca, hemen emekli olabilecek kamu çalışanı sayısı yaklaşık 216 bin kişidir, geri kalanlar ise özel sektörde ya da kendi nam ve hesabına çalışanlardan oluşmaktadır.

Emeklilik normal koşullarda isteğe bağlıdır. Sadece kamu çalışanları 65 yaşına geldikleri zaman zorunlu olarak emekli edilmektedir. Diğer çalışanlar için böyle bir sınırlama söz konusu değildir. Dolayısıyla emekliliğe hak kazanmış olmak ile birlikte pek çok çalışanın çalışmaya devam ettiğini biliyoruz.

Çalışmaya devam etmenin önemli gerekçelerinden birisi, çalışırken sağlanan gelir ile emekli olunca alınacak olan gelir arasındaki farktır. Son yıllarda yapılan düzenlemeler ile bu fark önemli ölçüde açılmıştır.

Emekli aylığı bağlanma oranı 2000 öncesi dönem için %70, 2000-2008 dönemi için %60 ve 2008 sonrası dönem için ise %50 olarak düzenlenmiştir. Dolayısıyla emekli olunca gelir kaybı oldukça yüksek bir oranda olacaktır. Ayrıca pek çok çalışan iş tatmini gibi gerekçelerle de çalışmaya devam etmeyi tercih ediyor.

Bu nedenlerle, emeklilikte yaşa takılanlar hakkında bir düzenleme yapılması durumunda bundan yararlanacak olanların sayısı da açıklanan rakamların altında kalacaktır.

Bu imkândan yararlanmak durumunda olanları iki gruba ayırabiliriz:

1. Emeklilik koşullarını yerine getirmiş ancak yaş sınırı nedeniyle emekli olamayan ancak şu anda işsiz olanlar,

2. Yaş koşulunu da karşılayınca emekli olmayı tercih edecek olanlar.

Maalesef bu verilere sahip değiliz. “Emeklilikte Yaşa Takılanlar Derneğinin” iddiasına göre bundan yararlanacak olanların sayısı yaklaşık 700 bindir. Bu rakam, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıkladığı “hemen emekli olacak 1.3 milyon” kişi sayısının, biraz önce sıraladığımız gerekçelerle emekli olmak istemeyecekleri düşündüğümüz zaman, makul kabul edebileceğimiz bir seviyeye gelmektedir. Bu sayı varsayımlarımızla örtüşmektedir. SGK üzerine gelecek ek yükü buradan hesaplamak gerekir.

Mevcut durumda emekli olanlar ve bunlara yapılan ödemeler
SGK verilerine göre 2018 yılı Ağustos ayı sonu itibariyle emekli ve hak sahibi 12.456.614 kişidir. Emekli ve hak sahiplerine 2018 yılı Ağustos ayında ödenen miktar 21 milyar liradır. 2018 yılının ilk sekiz ayında ödenen toplam tutar ise 159.5 milyar liradır .

Emeklilikte yaşa takılanların ek maliyeti ne olur?
Hemen emekli olma imkânına sahip olanlardan, emekli olmayı tercih edeceklerin sayısını, yukarıdaki varsayımlar çerçevesinde, yaklaşık 700 bin kabul edersek, emekli sayısının 2018 yılı Ağustos ayı sonundaki toplam sayının %5.6 oranında artmasına yol açacaktır.

Yaş sınırı kalkması durumunda emekli olmayı tercih edeceklerin de mevcut emeklilerin aldıkları tutarlarda emekli aylığı alacağını varsayabiliriz. Bu durumda, bu imkânın sunulması halinde bundan yararlanacak olanların sisteme getireceği aylık ek yük mevcut ödemenin %5.6’sı oranında, yaklaşık 1.176 milyon, yıllık toplam 14 milyar lira olacaktır. Hesaplanan bu rakam şimdiye kadar telaffuz edilenlerden oldukça düşüktür.

Meclise sunulan ancak reddedilen teklif ne getiriyordu?
Emeklilikte yaşa takılanların taleplerinin karşılanması için İyi Parti tarafından bir kanun teklifi meclise sunulmuş, bu teklifte prim gün sayısı koşulun karşılayan ancak yaş sınırı koşulunu karşılamayanlar için isteğe bağlı olarak emekli imkânı sunulması öngörülmüştür. Teklife göre, bu imkândan yararlanacak olanlara ödenecek yaşlılık maaşları için, yaş kriterini karşılamaya kalan süre esas alınarak, mevcut durumda emekli olanların aldıkları aylıkların en az %60 en fazla %85 olmak üzere sınırlama getirilmesi önerilmiş ancak bu teklif “sosyal güvenlik sistemi üzerine büyük yük getireceği gerekçesi” ile iktidar tarafından uygun bulunmamıştır. Eğer teklif yasalaşsa idi, bundan yararlanacak olanlara yapılacak olan ödeme tutarı yukarıda hesaplanandan daha az olacaktı. Aylık bağlama oranın mevcut aylık alanların yaklaşık %75’i oranında kalması halinde aylık ek maliyet 1.176 milyon yerine yaklaşık 900 milyon lira seviyesinde olacaktı.

Türkiye Ek Maliyeti Karşılayabilir mi?
Kamu kaynaklarının nerelere harcanacağı siyasi bir tercihtir. Bu tercih yapılırken ekonominin ihtiyaçları yanında ekonomi yönetiminin tercihleri de etkili olmaktadır.

Örneğin, döviz kurlarının artmaya başladığı dönemde alınan bir karar ile akaryakıttan alınan ÖTV oranları kademeli olarak indirildi ve petrolün rafineri çıkış fiyatı arttıkça bunun benzin fiyatlarına yansıtılmaması için ÖTV oranında indirimlere gidildi. Enerji ve Petrol Gaz İkmal İstasyonları Sendikası(EPGİS) verilerine göre Eylül ayı itibariyle bu kapsamda vazgeçilen ÖTV tutarı 4.1 milyar liradır ve bu tutar yılsonuna kadar 8 milyar lirayı bulabilir. En son geçen hafta açıklanan karar ile konut satışlarındaki KDV %18’den %8’e indirim uygulamasının devam etmesine, mobilya sektöründe KDV’nin %18’den %8’e düşürülmesine, beyaz eşyada ÖTV’nin kaldırılmasına, belli araç gruplarında ÖTV’nin 15 puan indirilmesi, ticari araçlarda KDV’nin %18’den %1’e düşürülmesi gibi tedbirler açıklandı. Buradan kaynaklanan vergi kaybı da 10 milyar lirayı bulabilir. Vazgeçilen vergiler aslında vergilerin harcanması anlamına gelmektedir.

Emeklilikte yaşa takılanların yol açacağı ek maliyet ile vazgeçilen vergilerden kaynaklanan gelir kaybı karşılaştırıldığında yapılan tercih açık biçimde ortaya çıkmış olur.

Yazar: Prof. Dr. Yalçın Karatepe, Ankara Üniversitesi Öğretim Üyesi

Devamını Oku
EYT'nin emekli edilmesinin gerçek maliyeti ne kadar?

MHP çekimser kaldı EYT önergesi reddedildi

EYT için Meclis'te komisyon kurulması için İYİ Parti tarafından verilen önerge AK Parti'li vekillerin oylarıyla reddedildi. Oylamada MHP çekimser kalırken, diğer muhalefet partilerinin oyları #EYT için araştırma komisyonu kurulması önergesinin geçmesine yetmedi

MHP çekimser kaldı EYT önergesi reddedildi

MHP'de EYT depremi... Devlet Bahçeli, Erhan Usta'yı görevden aldı

MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, Meclis'teki #EYT kararı sonrası #MHP Grup Başkanvekili Erhan Usta'yı görevden aldı.

TBMM Genel Kurulu'nda, İYİ Parti'nin,emeklilikte yaşa takılanlara yönelik araştırma önergesinin bugün görüşülmesine dair grup önerisi, diğer muhalefet partilerinin de oylarıyla kabul edilmişti

Devamını Oku
MHP'de EYT depremi... Devlet Bahçeli, Erhan Usta'yı görevden aldı

EYT önergesi Meclis’te gündeme alındı

Emeklilikte yaşa takılanlar önergesinin görüşülmesi Meclis’te kabul edildi.

İYİ Parti, TBMM Başkanlığına emeklilikte yaşa takılanlara #EYT yönelik araştırma önergesinin gündeme alınıp alınmaması hakkında grup önerisi verdi.

Konuşmalardan sonra oylama yapıldı. Oylama ile ilgili olarak Divan Katip üyeleri arasında kararsızlık yaşandı. Bunun üzerine TBMM Başkanvekili Celal Adan, oylamanın elektronik cihazla yapılmasını istedi.

Elektronik olarak yapılan oylamada önerinin gündeme alınmasına oy çokluğuyla karar verildi.

TBMM Genel Kurulu'nda, İYİ Parti'nin,emeklilikte yaşa takılanlara yönelik araştırma önergesinin bugün görüşülmesine dair grup önerisi, diğer muhalefet partilerinin de oylarıyla kabul edildi.

Devamını Oku
EYT önergesi Meclis’te gündeme alındı

HDP'li Bilgen: Bütün partileri EYT konusunda kararlı, tutarlı ve ısrarlı davranmaya davet ediyorum

HDP Grup Başkanvekili Ayhan Bilgen, emeklilikte yaşa takılanlar ve asgari ücretin belirlenmesiyle ilgili, "Emeklilikte yaşa takılanlarla ilgili tavır koyanlar, Avrupa'daki insan ömrü ile Türkiye'deki ortalama yaşam süresini karşılaştırıyor mu? Türkiye'de asgari ücret 280 dolara indi. 280 dolarlık asgari ücret Avrupa'nın neresinde var?" diye sordu.

#HDP Grup Başkan Vekili Bilgen, TBMM'de düzenlediği basın toplantısında, gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğu'nda öldürüldüğünün Suudi yetkililerce açıklanmasını değerlendirdi.

Bilgen, "Bu konuyla ilgili daha fazla zaman kaybetmeden olayın nasıl gerçekleştiğine, kimin ne kadar ve hangi aşamada bilgisi olduğuna dair somut, inandırıcı, ikna edici açıklamalar bekliyoruz. Konunun son derece ciddiyetsiz ve sorumsuz açıklamalarla örtülmeye çalışılması halinde, sadece Suudi yönetimi veya Türkiye'deki misyon temsilciliği değil; süreci bu şekilde yönetmeyi tercih eden herkes suç ortağı olacak" diye konuştu.
HDP'li Bilgen, emeklilikte yaşa takılanların durumunun Avrupa ülkeleriyle kıyaslanmasını da eleştirerek, "Emeklilikte yaşa takılanlarla ilgili tavır koyanlar, Avrupa'daki insan ömrü ile Türkiye'deki bir insanın ortalama yaşama süresini karşılaştırıyor mu? Avrupa'daki ücretlerle Türkiye'deki ücretleri karşılaştırıyorlar mı? Sadece çalışma süresiyle ilgili bir karşılaştırma yapıp, kamuoyuna yanıltıyorsunuz. Türkiye'deki asgari ücretin reel uluslararası karşılığı 280 dolarlara inmiştir. 280 dolarlık bir asgari ücret, Avrupa'nın neresinde var? Bütün partileri emeklilikte yaşa takılanlar konusunda kararlı, tutarlı ve ısrarlı davranmaya davet ediyorum" ifadesini kullandı.

#EYT

Devamını Oku
HDP'li Bilgen: Bütün partileri EYT konusunda kararlı, tutarlı ve ısrarlı davranmaya davet ediyorum

TESK'ten EYT için yeni öneri

Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, emeklilikte yaşa takılanların sorunlarını çözmenin bütçeye büyük yük getireceğini belirterek, "Bu durumda olanlar için emeklilik yaşı bir yıl aşağı çekilirse emekliliğine bir yıl ve daha az süre kalanların önü açılmış olur" dedi.

Emeklilikte yaşa takılanlar #EYT sorunlarının çözümü için hükümete ve siyasi partilere çağrılarını sürdürürken, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu'ndan #TESK kısmi destek geldi.

Palandöken, konuyla ilgili yaptığı yazılı açıklamada, emekliliğine bir yıl ya da daha az kalan ve prim gün sayısını doldurmasına rağmen yaş engeline takılanlar için emeklilik hakkı tanınması talebinde bulundu.
Çok sayıda esnaf ve çalışanın emeklilik için gereken tüm koşulları sağlamasına rağmen yaş engeli yüzünden bu haklarını elde edemediklerine işaret eden Palandöken, "Emeklilikte yaşa takılanların sorununu çözmek bütçeye büyük yük getiriyor. Yaşa takıldığı için emekli olamayan çok sayıda kişi mağdur oluyor. Yaş sınırına takılan tüm vatandaşları emekli etmek yerine, bu durumda olanlar için emeklilik yaşı bir yıl aşağı çekilirse emekliliğine bir yıl ve daha az süre kalanların önü açılmış olur" dedi.

Palandöken, prim gün sayısını ve sigortalılık süresini dolduranların yaş engeline takılmadan emekli olabilmesi için yeni bir düzenleme yapılması gerektiğini vurgulayarak, esnafın emekli olma şartları arasında yer alan 9 bin prim gün sayısının SSK'lı çalışanlarda olduğu gibi 7 bin 200'e indirilmesini önerdi.
Prim gün sayısını dolduran kamu çalışanlarının yaşa takılıp emekliliğe sevk edilerek mağdur bırakılmaması gerektiğinin altını çizen Palandöken, bu kişilerin emekliliği beklerken 6-12 ay devletten işsizlik maaşı aldıklarını aktardı.

Palandöken, "Oysa bu kesimin yaşı dolana kadar görevlerine devam etmesi hem devlet bütçesi açısından hem de kamu çalışanların mağdur olmamaları açısından daha iyi bir uygulama olur" ifadesini kullandı.

Devamını Oku
TESK'ten EYT için yeni öneri

'Türkiye’de Sosyal Güvenlik Sistemi ve EYT Çalıştayı' Kılıçdaroğlu'nun konuşması -video-

CHP Genel Başkan Kemal KILIÇDAROĞLU CHP İşçi Sendikaları ve Sivil Toplum kuruluşlarından Sorumlu Genel Başkan Yardımcılığı ile #CHP Emek Büroları tarafından düzenlenen “Türkiye’de Sosyal Güvenlik Sistemi ve #EYT ” Çalıştayının Açılışnda Konuştu.

'Türkiye’de Sosyal Güvenlik Sistemi ve EYT Çalıştayı' Kılıçdaroğlu'nun konuşması -video-

Cumhurbaşkanı Erdoğan, EYT hakkında konuştu -video-

Cumhurbaşkanı ve AK Parti Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, partisinin Meclis grup toplantısında konuşuyor.

Erken emeklilikle ilgili açılmalarda bulunan #Cumhurbaşkanı Erdoğan, "Emekli olmak için sigortalılık süresi, prim ödeme ve yaş olarak üç ayrı hususa bakılması gerekiyor. Erken emekliliği sosyal güvenlik sistemimizde tasvip etmiyoruz ama siyasette bu yol her zaman için açıktır" dedi.

'Dünyanın hiçbir yerinde 38 yaşında #emeklilik diye bir uygulama' olmadığını söyleyen Erdoğan, şöyle devam etti:
"1999'da yapılan düzenleme ile yaş şartı getirildi. Emeklilikte yaşa yakılanlar kampanyasının özünde bu vardır. Dernek kurulmuş, bu derneğin başındaki hanımefendi 1992'de sisteme dahil olmuş. Eski sistem devam etseydi 38 yaşında emekli olacaktı. Şimdi bu hanımefendi 2020'de yani 48 yaşında emekli aylığı almaya başlayabilecek. Dünyanın hiçbir yerinde 38 yaşında emeklilik diye bir uygulama yoktur."


"​Emeklilik sistemimiz içler acısı" diyen Erdoğan, "Emeklilikte yaşa takılanlar teklifinin ülkemize 750 milyar TL maliyeti var. Ya biz ekonomik kurtuluş savaşı verdiğimiz dönemde böyle bir yükü milletin sırtına bindirmeye hakkımız var mı?" ifadesini kullandı.

#EYT

Devamını Oku
Cumhurbaşkanı Erdoğan, EYT hakkında konuştu -video-

Türk-İş'ten emeklilikte yaşa takılanlara tam destek

24 Haziran'da yapılan seçimler öncesi bazı siyasi partilerin seçim beyannamesinde yer verdiği emeklilikte yaşa takılanlar sorunu, bazı milletvekillerinin verdiği kanun teklifleriyle gündemdeki yerini koruyor.

 

Prim gün sürelerini doldurmalarına rağmen yaş şartına takıldıkları için emekli aylığı almaya hak kazanamayanlara bir destek de Türk-İş'ten geldi.

 

Türk-İş Genel Başkanı Ergün Atalay, 1999'dan sonra sosyal güvenlik mevzuatında yapılan değişikliklerle emeklilik için gerekli yaş kademesinin yükseltildiği ve #emekli aylığı bağlanmasının geciktirildiğini söyledi.

 

"Yaklaşık 500 bin kişiyi etkiliyor"

 

Bugün sigortalılık süresi ve prim ödeme gün sayısını yerine getiren yüz binlerce kişinin yaş şartını yerine getiremediği için emekli olamadığına dikkati çeken Ergün Atalay, şunları kaydetti:

 

"Emeklilikte yaşa takılanların durumu toplumsal bir soruna dönüşmüş durumda. Bu kapsamda kaç kişinin olduğu net olarak bilinmiyor ama bizim hesaplamalarımıza göre yaklaşık 500 bin kişiyi etkiliyor. Türk-İş olarak, toplumsal bir soruna dönüşen bu konunun çözüme kavuşturulması için siyasi partilerin ve bazı milletvekillerinin ortaya koyduğu iradeyi destekliyoruz."

 

"Tüm partilerin el birliğiyle çözülmeli"

 

Atalay, emeklilikte yaşa takılan birçok kişinin ekonomik yönden mağduriyet yaşadığını vurgulayarak, bu kişilerin ilerleyen yaşları gerekçe gösterilerek bazı işverenlerce tercih edilmediğine işaret etti.

 

Yaşanan mağduriyetlerin görmezden gelinmesinin mümkün olmadığını ifade eden Ergün Atalay, "Bizim için emeklilikte yaşa takılanlar sorununun çözülmesi, asgari ücretin yükseltilmesi ve KİT'lerdeki taşeron işçilerin kadroya alınması kadar önemli. Bu sorun, Meclisteki tüm partilerin el birliğiyle vakit kaybedilmeden çözülmeli. Biz Sosyal Güvenlik sistemine yük olunmadan bir formül geliştirileceğine inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

#EYT

Devamını Oku
Türk-İş'ten emeklilikte yaşa takılanlara tam destek

Bu da EYT'nin manifestosu

Emeklilikte Yaşa Takılanlar  #EYT seslerini duyurmaya ve mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla çalışmalarına devam ediyor. İşte, Emeklilikte Yaşa Takılanlar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği Tarafından Yayımlanan Seçim #Manifestosu

1-) Siyaset üstü konumumuz korunacaktır.

2-) Emeklilikte Yaşa Takılanlar olarak talebimiz; 4447 sayılı kanunla emekli olmak için getirilen Kademeli Yaş Şartının, 1999 yılı öncesinde sigortalı olan çalışanlardan kaldırılmasıdır.

3 -) BU yasayla birlikte 2008 yılında yürürlüğe giren #5510 sayılı kanunla düşürülen aylık bağlanma oranlarının 1999 yılı öncesi aylık bağlama oranlarına yükseltilmesidir.

4-) Ülkemizin seçime girdiği şu günlerde siyasi parti yetkilileriyle görüşmelerimiz devam edecektir.

5-) Bu süreçte, gerek görsel ve gerekse yazılı basında yanımızda olmayan tüm iletişim kurumlarına tavrımız net olacaktır.

7-) EYT'ye çözüm yoksa oy da yok ilkemizden ödün vermeyeceğiz.

8-) İktidara kim gelirse gelsin hak arama mücadelemiz aralıksız, hak alınıncaya kadar devam edecektir.

9-) Tüm resmi görüşme ve hükümet tarafından gelen tüm önerilerde bu sorumluluğu kendisine misyon edinmiş Emeklilikte Yaşa Takılanlar Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (EYT SYDD) muhatap alınmalıdır. Ülkemizin seçime gittiği günlerde tüm siyasi partilere, TV kanallarına, gazetelere platform manifestomuzdur.

Devamını Oku
Bu da EYT'nin manifestosu
}