Taliban yönetimi, Afganistan genelinde uygulanmak üzere yeni bir Ceza Usul Kanunu yayımladı. 4 Ocak 2026 tarihinde yürürlüğe giren yasa, 119 maddeden oluşuyor ve 10 bölüm ile 3 ana başlık altında düzenleniyor. Kanun, ülke genelindeki il mahkemelerine dağıtıldı.
Kanunun duyurusu kamuya açık şekilde yapılmadı ve toplumsal tartışmaya açılmadı. Sınırlı sayıda gazeteci ve insan hakları örgütleri, Taliban’ın kısıtlamaları altında belgeye ulaşabildi. Uzmanlar, yeni düzenlemenin vatandaş haklarını güvence altına almaktan ziyade devletin kontrol mekanizmalarını önceliklendirdiğini belirtiyor.
Temel Adli Haklar Sınırlanıyor
Yeni kanun, sanıkların avukat talep etme ve susma hakkı gibi temel adli haklarını tanımıyor. Suçların kanıtlanmasında esas yöntem olarak itiraf ve tanıklık öne çıkarılırken, zorla alınan itiraflar veya baskı altında verilen ifadeler için herhangi bir güvence sağlanmıyor.
Kanun, geniş yorumlara açık ifadeler içeriyor. “Ahlaksızlık”, “günah” veya “yolsuzluk” gibi kavramlar üzerinden çok sayıda davranışın suç kapsamında değerlendirilebileceği belirtiliyor.
Toplumsal Gruplara Farklı Muamele
Kanun, toplumsal gruplara farklı cezai uygulamalar öngörüyor. Dini liderler, elit kesim, orta sınıf ve alt sınıf olarak ayrılan gruplar, farklı şekilde cezalandırılabilecek.
Çocuklara yönelik fiziksel ceza, yalnızca ciddi yaralanmalar durumunda yasaklanırken, dini yükümlülüklerin yerine getirilmemesi gibi durumlarda cezai uygulamalara izin veriliyor. Kadınların evden izinsiz çıkmaları cezalandırılacak. Kanun, dans ve diğer kültürel etkinlikleri sınırlandırıyor ve belirli alanların kapatılmasına yetki tanıdı.
Ayrıca bazı maddelerde alt sınıf ve sosyal açıdan dezavantajlı grupların maruz kalabileceği kölelik veya zorla çalıştırma uygulamalarına ilişkin düzenlemeler yer alıyor.
Kanun, İslam hukukuna dayalı hükümler içeriyor. Belirli dini mezheplerin mensupları “doğru inanç sahibi” olarak tanımlanırken, diğer mezhepler veya inançlar suç kapsamına alındı. Bazı maddeler, “hain” veya “yolsuz” olarak değerlendirilen kişiler için ölüm cezası uygulanmasına imkan tanıyor.
