Anayasa Mahkemesi (AYM), hisseli arsa ve tarlalarda ön alım hakkının kullanılmasına yönelik önemli bir karar verdi. Paylı mülkiyete konu gayrimenkullerde ön alım hakkının kullanımında satış bedeli yerine mahkemece belirlenecek rayiç bedelin esas alınmasını öngören düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal eden AYM, iptal kararının yürürlüğe girmesi için 9 aylık süre tanıdı.
RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANDI
Resmî Gazete’de yayımlanan karara göre, 13 ayrı asliye hukuk mahkemesi ile CHP, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 734. maddesinde 2025 yılında 7571 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin iptali için AYM’ye başvurdu.
ÖN ALIM HAKKINDA ESKİ VE YENİ UYGULAMA
İlgili düzenlemeyle ön alım hakkının alıcıya karşı dava açılarak kullanılacağı, dava konusu payın rayiç bedelinin ise hâkim tarafından gecikmeksizin belirleneceği hükme bağlanmıştı. Önceki düzenlemede ön alım hakkı, tapuda gösterilen satış bedeli ve tapu masraflarının karşılanmasıyla kullanılabiliyordu.
TAŞINMAZIN DEĞERİNİ MAHKEME BELİRLEYECEK
İncelemesinde ön alım hakkının mülkiyet hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerektiğine vurgu yapan AYM, düzenlemenin tarafların serbest iradeleriyle belirlediği satış bedelini esas almak yerine taşınmazın değerinin mahkemece belirlenmesini öngördüğünü belirtti.
ADİL BİR DENGE KURULAMADI
Kararda, bu uygulamanın satıcı ve üçüncü kişi alıcının iradelerini ortadan kaldırabileceği, alıcı bakımından haksız kazanç veya zarara neden olabileceği ve ön alım hakkı sahibini hukuken belirsiz bir konuma sokabileceği ifade edilirken, tarafların menfaatleri arasında adil bir dengenin kurulamadığı vurgulandı.
HÜKMÜN YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ 9 AY ERTELENDİ
AYM, bu gerekçelerle düzenlemeyi Anayasa’ya aykırı bularak iptal etti. Ancak kararın hemen uygulanmayacağı belirtilirken, yeni bir yasal düzenleme yapılabilmesi için iptal hükmünün yürürlüğe girmesi 9 ay ertelendi.
