ANKARA (ANKA) – Akaryakıt ve LPG sektörlerinden sağlanan dolaylı vergi gelirleri 2009 yılında yüzde 4 artarak, yaklaşık 35 milyar TL’ye ulaşırken, yapılan vergi artışlarıyla Türkiye benzin ve motorinde dünyanın en yüksek vergi uygulayan ülkesi oldu. 2004-2009 yıllarını kapsayan son beş yıl içinde akaryakıt sektöründen devletin kasasına 150 milyar TL civarında vergi geliri girdi. Otomotiv yakıtları tüketimi 2009 yılında bir önceki yıla göre yüzde 2.3 azalarak 18 milyon ton olarak gerçekleşti. 2009’da toplam motorin tüketimi yüzde 3.9, benzin tüketimi yüzde 2.7, fuel oil ve kalorifer yakıtı tüketimi yüzde 30.5 azalırken, otogaz LPG tüketimi yaklaşık yüzde 9 oranında arttı. Devletin 10 numara yağ, atık yağ vb. gibi akaryakıt harici maddeler ile motorin piyasasında yapılan faaliyetlerden oluşan tahmini yıllık vergi kaybı 600 milyon TL’nin üzerine çıktı.
Petrol Sanayi Derneği (PETDER) 2009 Yılı Sektör Raporu yayınlandı. Akaryakıt pazarındaki gelişmelere yer verilen Sektör Raporu’na göre her yıl sistematik olarak artış gösteren akaryakıt ve LPG sektörlerinden sağlanan dolaylı vergiler kriz yılı 2009’da da artış gösterdi. 2009 yılında akaryakıt tüketiminden sağlanan dolaylı vergiler (KDV ve ÖTV) geçen yıla göre yüzde 4 artarak 29.5 milyar TL, toplam LPG tüketiminden elde edilen dolaylı vergiler ise yüzde 8 artarak 5.5 milyar TL oldu. Böylece akaryakıt ve LPG sektörlerinden sağlanan dolaylı vergi gelirleri bir önceki yıla göre yüzde 4 artarak 35 milyar TL oldu. 2004-2009 yıllarını kapsayan son beş yıl içinde akaryakıt sektörü 150 milyar TL civarında bir vergi geliri sağladı. Akaryakıt sektöründe tüketiciye yansıyan fiyatın en önemli bölümünü yine dolaylı vergiler oluşturdu.
-10 NUMARA YAĞ TÜKETİMİ YILLIK 600 MİLYON TL VERGİ KAYBINA NEDEN OLDU-
EPDK’nın motorin ve benzinlerde iki ay süreyle tavan fiyat uygulaması, 2009 yılının Petrol Sektöründeki bir diğer önemli gelişmesi oldu. İki aylık bir dönem için yapılan bu uygulama sonrasında tekrar serbest piyasa uygulamasına dönüldü. 15 Temmuz 2009’da ve 31 Aralık 2009 tarihlerinde T.C. Maliye Bakanlığı’nca bazı akaryakıt
türlerinden alınan maktu ÖTV tutarları artırıldı. ÖTV artışı sonrasında yasal tüketimin azaldığı ve yasa dışı veya vergi kaybı sonucunu doğuran arttığı, özellikle 10 numara yağ vb. isimler altında yapılan faaliyetlerin ciddi büyüklüğe ulaştığı görüldü. Tür faaliyetler, son beş yıldır artış eğiliminde olan kırsal motorin tüketiminde 2009 yılında yaşanan gerilemenin önemli bir nedeni oldu. Sadece baz yağ ve atık yağların akaryakıtlara karıştırılması nedeniyle nedeniyle ortaya çıkan piyasa faaliyetlerinin yıllık 500 bin tondan fazla olduğu ve bu durumun neden olduğu vergi kaybının ise 600 milyon TL/Yıl’ın oldukça üzerine çıktığı tahmin edildi.
Ayrıca bu tür maddelerin akaryakıt olarak piyasaya satılması, haksız rekabet yaratmakta ve çevre ve insan sağlığına zarar veriyor. Tüm bunların dışında ÖTV’siz deniz yakıtları veya transit yakıtların tekrar iç piyasaya
sokulması, akaryakıt kaçakçılığı gibi kaçak ve kayıt dışı faaliyetlerde ayrı ve kapsamlı önemli
bir konu oldu.
-OTOMOTİV YAKITLARI TÜKETİMİ YÜZDE 2.3 AZALDI-
2009 yılında benzinler, motorinler ve LPG Otogaz’ın toplamı olarak ifade edilen toplam otomotiv yakıtları tüketimi 2008 yılına göre yüzde 2.3 azalarak 18 milyon ton düzeyinde gerçekleşti. 2009’da toplam motorin tüketimi (motorin ve kırsal motorin) 2008 yılına göre yüzde 3.9 azalarak yaklaşık 15.9 milyon metreküp oldu. Türkiye’deki ticari ve sınai faaliyetlerin önemli bir göstergesi olan kırsal motorin tüketimi 2009 yılında yüzde 9.4 azalarak yaklaşık 11.9 milyon metreküpe geriledi. Motorin (düşük kükürtlü) tüketimi, geçtiğimiz yıllardaki artışını 2009 yılında da devam ettirerek bir önceki yıla göre yüzde 17.3 artarak 4 milyon metreküpe ulaştı.
Toplam benzin tüketimi 2009 yılında, 2008 yılına göre yüzde 2.7 oranında azalarak yaklaşık 2.9 milyon metreküp oldu. Otogaz LPG tüketiminin 2008 yılına göre yaklaşık yüzde 9 oranında artarak 2.3 milyon ton olduğu, dökme ve tüplü LPG tüketimi toplamının ise yüzde 3.6 oranında azaldığı tahmin edildi. Böylece toplam LPG tüketiminin bir önceki yıla göre yüzde 4 oranında arttığı öngörüsünde bulunuldu. 2009 yılında fuel oil ve kalyak türlerinden oluşan siyah ürün tüketimi ise yüzde 30.5 azalarak yaklaşık 1.9 milyon ton olarak gerçekleşti. Bu azalma yaklaşık 840 bin ton düzeyinde olup siyah ürünlerde bugüne kadar görülen en büyük oransal gerileme gerçekleşti.
-YAĞLAMA YAĞLARI TÜKETİMİ YÜZDE 10 AZALDI-
Toplam yağlama yağları tüketiminin veri tabanına katılan şirketlerin sağladığı bilgiler üzerinden yapılan tahminlere göre 2009 yılında bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 10 azalarak 461 bin ton olarak gerçekleştiği hesaplandı. Bu hesaplama, veri derleme sistemine katılan şirketlerin toplam pazar içindeki payının yüzde 65 olduğu öngörüsü üzerinden, veri sağlayan şirketlerin fiilen gerçekleştirdiği toplam yağlama yağları esas alınarak hesaplandı. 2008 yılına göre yağlama yağları tüketimi, motor yağlarında yüzde 4, dişli ve transmisyon yağlarında yüzde 11, kimyasallarda yüzde 8, endüstriyel yağlarda ise yüzde 22 oranlarında azaldığı hesaplandı.
-HAM PETROL FİYATLARI ORTALAMA 62 DOLAR OLDU-
2008 yılı ortalaması varil başına 97 dolar olan ham petrol fiyatı, 2009 yılında ortalama 62 dolar oldu. 2009 yılı boyunca 40 – 80 dolar aralığında seyreden varil başına ham petrol fiyatları, raporun hazırlandığı dönemde 70 – 80 doları düzeyinde seyretti.
-TÜKETİMİ VURAN KRİZ SEKTÖRDE FİNANS VE KREDİ SORUNLARINA NEDEN OLDU-
2008 yılı sonunda başlayan küresel ekonomik krizin olumsuz etkileri, 2009 yılı boyunca akaryakıt sektöründe de tüketim azalması, finans ve kredi sorunları ile kendini gösterdi. 2009 yılı Mart ayında Rekabet Kurumu, intifa veya kira şerhi ile uzun süreli anlaşma yapılan akaryakıt ve LPG istasyonlarının sözleşme sürelerinin rekabet etmeme yükümlülüğü açısından beş yılı aşamayacağı hakkındaki Rekabet Kurulu Kararını yayınladı. Bu Kararın 2010 yılında sektörün en önemli konusu olması bekleniyor.
-AKARYAKITTA UYGULANAN VERGİLERLE TÜRKİYE EN ÜST SIRADA-
Akaryakıta uygulanan vergiler açısından her zaman dünyada en üst sıralarda yer alan Türkiye, 15 Temmuz 2009 ve 31 Aralık 2009 tarihlerinde yapılan ÖTV düzenlemeleri sonrasında benzin ve motorinde dünyanın en çok vergi uygulayan ülkesi haline geldi. 31 Aralık 2009 tarihi itibarı ile benzinde dolaylı vergiler toplamının 1.13 /lt’ye çıkmasıyla, Türkiye Avrupa’nın ve dünyanın en yüksek vergisine sahip ldu. Benzer bir durum motorinde de görüldü. Motorinde de Türkiye artık en yakın ve yüksek vergi uygulayan İngiltere’nin de önüne geçerek tüm dünyada en yüksek vergi uygulayan ülkesi haline geldi.(ANKA)
