Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen yeni yargı paketi çalışmalarında sona gelinmesiyle birlikte, son dönemin en çok konuşulan başlıklarından biri olan IBAN kiralama ve paylaşma cezaları netleşmeye başladı.
Taslağa göre hesap numaralarını başkalarına kullandıran kişilere müstakil bir suç tanımı yapılarak 1 ila 3 yıl arasında hapis cezası verilmesi planlanıyor. Mevcut durumda dolandırıcılık iştirakiyle yargılanan binlerce vatandaş ise “IBAN düzenlemesi yasalaşırsa geçmişe etki edecek mi” sorusunun hukuki karşılığını arıyor.
Türk Ceza Kanunu (TCK) kapsamında ceza hukukunun en temel prensiplerinden biri, sanık veya mahkumun lehine olan yeni kanun düzenlemelerinin geriye doğru yürümesidir. Henüz yasalaşma sürecinde olan bu düzenleme yürürlüğe girdiğinde, mevcut durumda nitelikli dolandırıcılık suçlamasıyla çok daha ağır cezalarla yargılanan kişilerin hukuki statüsü tamamen değişecek ve yeni kural geçmişteki dosyaları da doğrudan etkileyecek.
Devam eden ve üst mahkemedeki davalar nasıl etkilenecek?
Hukuk uzmanları tarafından yapılan değerlendirmelere göre, düzenlemenin meclisten geçerek resmiyet kazanmasının ardından davası henüz sonuçlanmamış veya üst mahkemelerde bekleyen sanıklar için süreç şu 2 şekilde ilerleyecek;
- Mahkeme Aşamasında Olanlar: Yerel mahkemede yargılaması süren ve henüz hüküm kurulmamış dosyalar için hakimler doğrudan bu yeni suç maddesini esas alacak. Sanıklar hakkında 1 ila 3 yıl arasında daha düşük bir ceza tayin edilebileceği gibi, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) veya erteleme gibi mahkumiyeti engelleyen yaptırımlar uygulanabilecek. Takdiri indirimlerle ceza 1 yılın altına düşerse adli para cezasına çevrilmesi de mümkün olacak.
- İstinaf ve Temyiz Aşamasında Olanlar: Dosyası Bölge Adliye Mahkemesi (İstinaf) veya Yargıtay (Temyiz) incelemesinde olan kişilerin durumu, lehe kanun yürürlüğü ilkesi uyarınca ele alınacak. Üst mahkemeler, yeni yasa kapsamında yeniden bir değerlendirme yapılması amacıyla mevcut kararları bozarak dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderecek.
Hakkındaki mahkumiyet kararı kesinleşmiş ve infaz aşamasına geçilmiş hükümlülerin hak kaybı yaşamaması adına sisteme uyarlama yargılaması dahil olacak. Yeni kanun çıktıktan sonra ilgili kişilerin veya avukatlarının, kararı veren ilk derece mahkemesine başvurarak resmi uyarlama talebinde bulunması gerekecek.
