Emeklilik sistemindeki taban aylık uygulaması, çok prim ödeyen ile az çalışan arasındaki maaş farkını neredeyse tamamen ortadan kaldırdı. Mevcut yapının kayıt dışı çalışmayı tetiklediğini ve adalet duygusunu zedelediğini belirten uzman isim prim ile aylık arasındaki bağın yeniden kurulması gerektiği görüşünde.
Yıllarca fazladan prim ödeyen mağdur mu oluyor?
Sosyal güvenliğin en temel ayaklarından biri olan “ne kadar uzun süre ve yüksek tutardan prim ödenirse, o kadar yüksek emekli aylığı alınır” kuralı son dönemde işlevliğini yitirme noktasına geldi. Dünya Gazetesi’ndeki köşesinde konuyu kapsamlı şekilde analiz eden Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, çalışma hayatında geçirilen yılların ve SGK’ya bildirilen yüksek kazançların emeklilik döneminde belirgin bir avantaj sağlamadığını vurguladı.
Uzman ismin açıklamasına göre sistemde uygulanan 23.552 liralık en düşük emekli maaşı sınırı, kendi ödediği primlerle hesaplanan kök aylığı bu rakamın altında kalan tüm vatandaşların ödemesini aynı seviyeye tamamlıyor. Alt gelir grubundaki emekliyi korumayı hedefleyen bu düzenleme, diğer taraftan 3.600 gün prim yatıran bir kişi ile 9.000 gün boyunca kesintisiz çalışan bir kişi emekli olduğunda aynı ücreti alıyor. Aradaki yaklaşık 15 yıllık fazla çalışma ve ödenen ekstra primler ise etkisiz kalıyor.
Mevcut tablo sadece asgari ücretlileri değil, kazancı asgari ücretin iki veya üç katı olan sigortalıları da doğrudan etkiliyor. Yüksek seviyeden prim ödeyenlerin bağlanan aylıkları dahi taban sınırın yalnızca çok küçük bir miktar üzerinde kalabiliyor. Bu durum, çalışanların gerçek ücretlerini bordroda gösterme isteğini kırarken, emeklilik hakkını kazanan bireylerin kayıtlı sistemde kalma motivasyonunu da olumsuz yönde etkiliyor.
Özgür Erdursun’un dikkat çektiği bu durum kısa sürede sosyal medyada da gündem oldu. Dar gelirli emeklilerin korunması adına atılan bu adım, daha yüksek ve daha fazla prim ödeyen vatandaşların emeklilikte ciddi bir hayal kırıklığı yaşamasına yol açıyor. Son yıllarda emekli olan herkesin bu gerçekle yüzleştiğini söyleyen Sosyal Güvenlik Uzmanı Erdursun ise bu alanda düzenleme yapılmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi.
